{"id":822,"date":"2019-02-06T13:04:17","date_gmt":"2019-02-06T12:04:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/?page_id=822"},"modified":"2023-05-03T16:51:18","modified_gmt":"2023-05-03T14:51:18","slug":"krzyz-pokutny","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/figury\/krzyz-pokutny\/","title":{"rendered":"Krzy\u017c pokutny"},"content":{"rendered":"

Krzy\u017ce pokutne to proste w formie i wykonaniu kamienne krzy\u017ce wystawiane przez zab\u00f3jc\u00f3w w miejscu pope\u0142nionego czynu. Krzy\u017c, lub kapliczka, by\u0142y jednym z element\u00f3w niezb\u0119dnych do tego, by unikn\u0105\u0107 skazania. \u015aredniowieczne kodeksy karne przypisywa\u0142y zab\u00f3jstwo do kategorii przest\u0119pstw mog\u0105cych podlega\u0107 rozstrzygni\u0119ciu wed\u0142ug systemu kompozycyjnego. System ten \u0142\u0105czy\u0142 zar\u00f3wno element kary, jak i pieni\u0119\u017cne odszkodowanie p\u0142acone w z g\u00f3ry ustalanej wysoko\u015bci. Wynika\u0142o to z przyj\u0119cia w Europie \u015arodkowo \u2013 Wschodniej zapis\u00f3w prawa sasko-magdeburskiego. W XIII-wiecznych kodeksach zapisano, \u017ce: kto zabije umy\u015blnie, wedle prawa ma by\u0107 karany. Kto zabije przygodnie, g\u0142owy traci\u0107 nie powinien,a tylko zap\u0142aci\u0107. Winny zab\u00f3jstwa mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawarcia ugody z rodzin\u0105 ofiary, pod warunkiem, \u017ce ta wyrazi\u0142a tak\u0105 wol\u0119. Sprawca czynu zobowi\u0105zany by\u0142 do zado\u015b\u0107uczynienia, kt\u00f3rego rodzaj i wymiar ustala\u0142 s\u0105d, przed kt\u00f3rym spotyka\u0142 si\u0119 zab\u00f3jca z bliskimi zabitego. Zab\u00f3jca by\u0142 najcz\u0119\u015bciej zobowi\u0105zany do:
\n– zap\u0142aty “g\u0142\u00f3wszczyzny” (okre\u015blonej sumy pieni\u0119dzy za g\u0142ow\u0119 zabitego rodzinie ofiary, lub panu feudalnemu, je\u015bli zabity nie mia\u0142 rodziny);
\n– ufundowania okre\u015blonej ilo\u015bci wosku (lub \u015bwiec) na rzecz Ko\u015bcio\u0142a;
\n– zam\u00f3wienia okre\u015blonej liczb\u0119 mszy zadusznych w intencji zabitego;
\n– udzia\u0142u w kosztach pogrzebu;
\n– pielgrzymki osobistej lub op\u0142acenia zast\u0119pcy do jednego z \u00f3wczesnych miejsc pielgrzymkowych (Rzymu, Akwizgranu, Wilsnack, Jerozolimy lub Santiago de Compostela).<\/p>\n

\"\"
\nOstatnim etapem odpokutowania by\u0142o wystawienie kamiennego, monolitycznego krzy\u017ca lub kapliczki w miejscu, w kt\u00f3rym do zbrodni dosz\u0142o. Prawo przewidywa\u0142o, \u017ce mia\u0142 to by\u0107 kamienny monolit wykuty z miejscowego surowca. Krzy\u017c pokutny (kapliczka pokutna) mia\u0142y sk\u0142ania\u0107 do modlitwy za dusz\u0119 zabitego i by\u0107 potwierdzeniem zrealizowanego aktu pojednania.
\nDzi\u015b na terenie Polski znajduje si\u0119 ok. 600 krzy\u017cy, w wi\u0119kszo\u015bci \u015bredniowiecznych, cho\u0107 zdarzaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce XVII-wieczne z czego najwi\u0119cej, bo oko\u0142o 400 krzy\u017cy umiejscowionych jest na terenie wojew\u00f3dztwa dolno\u015bl\u0105skiego. Do XIV w. krzy\u017ce by\u0142y proste i pozbawione ryt\u00f3w. Na prze\u0142omie XV-XVI w. zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 z wy\u017c\u0142obionymi narz\u0119dziami zbrodni (kuszami, no\u017cami, mieczami, sztyletami, wid\u0142ami, toporami, w\u0142\u00f3czniami czy kielichami). Napisy informuj\u0105ce o okoliczno\u015bciach zbrodni (czasie, miejscu, sprawcy, ofierze, powodzie) zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 si\u0119 p\u00f3\u017aniej. Tak\u017ce materia\u0142, z kt\u00f3rego wykonywano krzy\u017ce\/kapliczki by\u0142 r\u00f3\u017cny. Na terenie Polski by\u0142 to najcz\u0119\u015bciej piaskowiec, granit, bazalt. R\u00f3\u017cna by\u0142a te\u017c ich wielko\u015b\u0107 \u2013 od p\u00f3\u0142 metra do ponad trzech metr\u00f3w oraz kszta\u0142ty (krzy\u017c \u0142aci\u0144ski, malta\u0144ski, grecki, \u015bw. Antoniego, podw\u00f3jny).<\/p>\n

\"\"
\nCz\u0119\u015b\u0107 krzy\u017cy uleg\u0142a zniszczeniu podczas wojen oraz w wyniku kradzie\u017cy, zaniedbania i wandalizmu, cz\u0119sto wykorzystywano je jako materia\u0142 budowlany. Krzy\u017ce przenoszone by\u0142y ze swoich pierwotnych miejsc na cmentarze, do park\u00f3w, ogrod\u00f3w i innych miejsc.
\nNa terenie naszej gminy do dzi\u015b s\u0105 znane 4 takie obiekty.
\nW Konradowie – kapliczka stoj\u0105ca przy g\u0142\u00f3wnej drodze, w ogrodzie posesji nr 22.
\nW Radochowie – cz\u0119\u015b\u0107 krzy\u017ca przy pierwszych stopniach schod\u00f3w na Cierniak
\nW St\u00f3jkowie – krzy\u017c z rytem miecza przy le\u015bnej\/polnej drodze ze Strachocina do L\u0105dka-Zdroju po lewej (zachodniej) stronie drogi.
\nW Trzebieszowicach – kapliczka s\u0142upowa pomi\u0119dzy dwoma lipami, po prawej stronie drogi do Skrzynki, ok. 150 m od ostatniego domu w Trzebieszowicach.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krzy\u017ce pokutne to proste w formie i wykonaniu kamienne krzy\u017ce wystawiane przez zab\u00f3jc\u00f3w w miejscu pope\u0142nionego czynu. Krzy\u017c, lub kapliczka, by\u0142y jednym z element\u00f3w niezb\u0119dnych do tego, by unikn\u0105\u0107 skazania. \u015aredniowieczne kodeksy karne przypisywa\u0142y zab\u00f3jstwo do kategorii przest\u0119pstw mog\u0105cych podlega\u0107 rozstrzygni\u0119ciu wed\u0142ug systemu kompozycyjnego. System ten \u0142\u0105czy\u0142 zar\u00f3wno element kary, jak i pieni\u0119\u017cne odszkodowanie p\u0142acone w z g\u00f3ry ustalanej wysoko\u015bci. Wynika\u0142o to z przyj\u0119cia w Europie \u015arodkowo \u2013 Wschodniej zapis\u00f3w prawa sasko-magdeburskiego. W XIII-wiecznych kodeksach zapisano, \u017ce: kto zabije umy\u015blnie,…<\/p>\n

Read More Read More<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":820,"parent":24,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/822"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=822"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/822\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3479,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/822\/revisions\/3479"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/820"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=822"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}