{"id":1881,"date":"2020-03-16T17:08:52","date_gmt":"2020-03-16T16:08:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/?p=1881"},"modified":"2020-03-16T17:26:07","modified_gmt":"2020-03-16T16:26:07","slug":"cmentarz-choleryczny-w-trzebieszowicach","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/2020\/03\/16\/cmentarz-choleryczny-w-trzebieszowicach\/","title":{"rendered":"Cmentarz choleryczny w Trzebieszowicach"},"content":{"rendered":"

Cholera to ostra i zara\u017aliwa choroba przewodu pokarmowego. Bakterie cholery dostaj\u0105 si\u0119 do organizmu cz\u0142owieka drog\u0105 pokarmow\u0105 lub przez kontakt z chorymi. Objawami choroby s\u0105 wysoka gor\u0105czka, wymioty i silna biegunka. W ci\u0105gu kilku godzin mo\u017ce doj\u015b\u0107 do ca\u0142kowitego odwodnienia organizmu chorego. Cholera, je\u015bli nie jest leczona, mo\u017ce spowodowa\u0107 zgon po 2-5 dniach. W \u201eInstrukcji o post\u0119powaniu podczas cholery\u201d wydanej dla mieszka\u0144c\u00f3w \u015al\u0105ska w latach 1836-1837 tak opisano objawy choroby: \u201eCholera jest chorob\u0105, kt\u00f3ra si\u0119, jak wiadomo, zwyczajnie daje pozna\u0107 przez wymioty i biegunk\u0119 (…) przez nieprzyjemne uczucie w do\u0142ku serca, przez ozi\u0119b\u0142o\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w, konwulsje i b\u00f3le, osobliwe w \u0142ydkach, jak i przez wkl\u0119s\u0142\u0105 i pr\u0119dko odmienion\u0105 twarz, s\u0142aby wnet nie czujny puls, wielk\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 i t\u0119sknot\u0119. Najwi\u0119cej ona po\u0142\u0105czona jest z wielkim pragnieniem, zatrzymaniem uryny, z niebieskim lub czerwono-niebieskim kolorem pojedynczych cz\u0119\u015bci, najbardziej r\u0105k i n\u00f3g.\u201d<\/p>\n

\"\"
Plan z 1884r., wydawca K\u00f6niglich-Preussische Landesaufnahme. Niebieskie k\u00f3\u0142ko – cmentarz zaznaczony na planie (prawdopodobnie choleryczny), czerwone k\u00f3\u0142ko – miejsce, gdzie jest wskazywany obecnie.<\/figcaption><\/figure>\n

Najgro\u017aniejszy atak tej choroby w Europie odnotowany zosta\u0142 w latach 1831-1838. Sw\u00f3j \u015bmiertelny poch\u00f3d cholera rozpocz\u0119\u0142a w Indiach w 1817 roku, sk\u0105d w 1830 roku dotar\u0142a do Rosji. Na ziemie polskie zaraz\u0119 przynios\u0142o rosyjskie wojsko w 1831 r., podczas t\u0142umienia powstania listopadowego (zmar\u0142 na ni\u0105 m.in. dowodz\u0105cy armi\u0105 carsk\u0105 feldmarsza\u0142ek Iwan Dybicz). W Prusach pierwsze zachorowania zanotowano w 1831 r. W sumie tylko w latach 1831-1832 w Prusach zmar\u0142o na choler\u0119 oko\u0142o 41 000 ludzi.
\nPrzebieg choroby najcz\u0119\u015bciej by\u0142 b\u0142yskawiczny, od momentu zara\u017cenia zgon nast\u0119powa\u0142 w ci\u0105gu kilku godzin maksymalnie do kilku dni. Ludzie wymierali masowo, bez wzgl\u0119du na maj\u0119tno\u015b\u0107, wykszta\u0142cenie czy pochodzenie. Do poch\u00f3wk\u00f3w najcz\u0119\u015bciej wyznaczano ustronne miejsca z dala od siedzib ludzkich. Ofiary epidemii chowano w\u00a0 zbiorowych mogi\u0142ach. Zmar\u0142ych transportowano wozami wyposa\u017conymi w dzwoneczki b\u0105d\u017a w brz\u0105kad\u0142a, a noc\u0105 w latarnie aby ostrzega\u0142y przed zbli\u017caniem si\u0119 kondukt\u00f3w.<\/p>\n

\"\"
Plan z 1893r., Karte des Deutschen Reiches (Generalstabskarte). Niebieskie k\u00f3\u0142ko – cmentarz zaznaczony na planie (prawdopodobnie choleryczny), czerwone k\u00f3\u0142ko – miejsce, gdzie jest wskazywany obecnie.<\/figcaption><\/figure>\n

W latach 1832-1834 epidemia cholery dotar\u0142a na nasze ziemie, nie omijaj\u0105c Trzebieszowic. Zmar\u0142ych, zapewne z obawy na rozprzestrzenianie si\u0119 choroby, chowano nie na przyko\u015bcielnym cmentarzu, lecz na nowym, specjalnie w tym celu przygotowanym. Znajdowa\u0107 si\u0119 on mia\u0142 na p\u00f3\u0142noc od pa\u0142acu. Problem w tym, \u017ce dzisiaj trudno okre\u015bli\u0107 gdzie dok\u0142adnie si\u0119 znajdowa\u0142. Obecnie w opracowaniach najcz\u0119\u015bciej wskazuje si\u0119 na charakterystyczne miejsce przy polnej drodze wiod\u0105cej z Trzebieszowic do Skrzynki na linii wsch\u00f3d zach\u00f3d. Jest tam teren w kszta\u0142cie tr\u00f3jk\u0105ta obsadzony du\u017cymi tujami, na kt\u00f3rym stoi figura \u015bw. Jana Nepomucena.
\nPytanie, czy aby faktycznie jest to teren cmentarza cholerycznego. Nie znalaz\u0142em \u017cadnego \u017ar\u00f3d\u0142a pisanego z epoki, kt\u00f3re wskazywa\u0142oby na dok\u0142adne umiejscowienie owego cmentarza, trzeba wi\u0119c kierowa\u0107 si\u0119 planami, a te wskazuj\u0105 na zupe\u0142nie inne miejsce. Obecnie jest to k\u0119pa drzew na \u015brodku pola uprawnego, niegdy\u015b cmentarzyk przy polnej drodze biegn\u0105cej na linii po\u0142udnie-p\u00f3\u0142noc \u0142\u0105cz\u0105c Trzebieszowice ze Skrzynk\u0105.<\/p>\n

\"\"
Zdj\u0119cie lotnicze. Niebieskie k\u00f3\u0142ko to prawdopodobne po\u0142o\u017cenie cmentarza cholerycznego, czerwone k\u00f3\u0142ko – miejsce, gdzie obecnie lokuje go tradycja.<\/figcaption><\/figure>\n

Plan z roku 1884 (czyli powsta\u0142y jakie\u015b p\u00f3\u0142 wieku po za\u0142o\u017ceniu cmentarza) wyra\u017anie wskazuje zupe\u0142nie inne miejsce ni\u017c to, kt\u00f3re jest wskazywane obecnie. Czerwone ko\u0142o – to obecnie wskazywane miejsce, w kt\u00f3rym rzekomo znajduje si\u0119 cmentarz choleryczny, niebieskie – to, gdzie cmentarz jest wskazywany na niemieckim planie. Dorzucam jeszcze plan z roku 1893 i wsp\u00f3\u0142czesne zdj\u0119cie lotnicze.<\/p>\n

Zdj\u0119cie wsp\u00f3\u0142czesne cmentarza autorstwa Zbigniewa Walusia z portalu\u00a0https:\/\/polska-org.pl<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cholera to ostra i zara\u017aliwa choroba przewodu pokarmowego. Bakterie cholery dostaj\u0105 si\u0119 do organizmu cz\u0142owieka drog\u0105 pokarmow\u0105 lub przez kontakt z chorymi. Objawami choroby s\u0105 wysoka gor\u0105czka, wymioty i silna biegunka. W ci\u0105gu kilku godzin mo\u017ce doj\u015b\u0107 do ca\u0142kowitego odwodnienia organizmu chorego. Cholera, je\u015bli nie jest leczona, mo\u017ce spowodowa\u0107 zgon po 2-5 dniach. W \u201eInstrukcji o post\u0119powaniu podczas cholery\u201d wydanej dla mieszka\u0144c\u00f3w \u015al\u0105ska w latach 1836-1837 tak opisano objawy choroby: \u201eCholera jest chorob\u0105, kt\u00f3ra si\u0119, jak wiadomo, zwyczajnie daje pozna\u0107…<\/p>\n

Read More Read More<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1883,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,23,29,20],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1881"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1881"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1881\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1886,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1881\/revisions\/1886"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1883"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}