{"id":2408,"date":"2020-08-09T18:10:08","date_gmt":"2020-08-09T16:10:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/?p=2408"},"modified":"2020-08-09T18:10:30","modified_gmt":"2020-08-09T16:10:30","slug":"zbyszko-bednorz-decyzja-rzecz-o-czlowieku-odzyskanym-czesc-3","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/zbyszko-bednorz-decyzja-rzecz-o-czlowieku-odzyskanym-czesc-3\/","title":{"rendered":"Zbyszko Bednorz \u2013 Decyzja. Rzecz o cz\u0142owieku odzyskanym (cz\u0119\u015b\u0107 3)"},"content":{"rendered":"

\u2013 Zaiste, to ja raczej mia\u0142abym powody, \u017ceby plu\u0107 przed tob\u0105, ale wy\u017csza jestem od ciebie i tobie podobnych o ca\u0142\u0105 tre\u015b\u0107 poj\u0119cia kultury\u2026 Pytam si\u0119 ostatecznie: jedziesz z nami, czy zostajesz w L\u0105dku i jeszcze pytam czy pozostanie mia\u0142abym rozumie\u0107 jako ch\u0119\u0107 rozwodu z twojej strony?
\n\u2013 A ja ci na to pytanie odpowiem r\u00f3wnie\u017c pytaniem: czy chcesz jecha\u0107 sama bez K\u00e4then, lub czy chcesz tu ze mn\u0105 razem i z dzieckiem \u017cy\u0107 i pracowa\u0107 wsp\u00f3lnie?
\n\u2013 Jak to, bez K\u00e4then\u2026
\n\u2013 Po to zachodzi\u0142em dzi\u015b do magistratu i na milicj\u0119: do dziecka pierwsze prawo ma ojciec. K\u00e4then tedy zostaje ze mn\u0105. Gdyby\u015b z dzieckiem usi\u0142owa\u0142a wyjecha\u0107, si\u0142\u0105 ci je zabior\u0105 i basta, i to w\u0142a\u015bnie, i koniec, i koniec, psiakrew tej sprawie.
\nW Gerd\u0119 bi\u0142y te s\u0142owa jak gro\u017ana fala burzowa w \u0142upin\u0119 ton\u0105cej \u0142odzi. Og\u0142uszy\u0142y j\u0105 i spowodowa\u0142y jakie\u015b nag\u0142e i b\u0142yskawiczne sp\u0142yni\u0119cie ca\u0142ej krwi z g\u0142owy do n\u00f3g. Nogi zapali\u0142y si\u0119 gor\u0105cem i Gerda przysiad\u0142a na koszu. Sadze nieuchwytne kr\u0105\u017cy\u0142y w oczach.
\nBy\u0142a to nieprawda. \u017bmuda u\u017cy\u0142 podst\u0119pu i czeka\u0142 na efekt. Ale to, co si\u0119 teraz sta\u0142o, przesz\u0142o jego wszelkie oczekiwania. Gerda przysz\u0142a ju\u017c do siebie. Twarz przed chwil\u0105 jeszcze trupio blada wr\u00f3\u017c\u0105ca bliskie omdlenie, nabieg\u0142a czerwienia przera\u017caj\u0105cego szale\u0144stwa. Dysza\u0142a raczej oczami ni\u017c gard\u0142em.
\n\u2013 Ty, ty, draniu przekl\u0119ty, wi\u0119c ci powiem, wi\u0119c ci powiem za kogo ci\u0119 mam, za Polaka, rozumiesz, za Polaka, du Pole\u2026
\nPodchodzi\u0142a do niego z zaci\u015bni\u0119tymi pi\u0119\u015bciami, a gdy j\u0105 odtr\u0105ci\u0142 znieruchomia\u0142a na moment, lecz w drugim momencie skoczy\u0142a b\u0142yskawicznie do kosza i pocz\u0119\u0142a bez\u0142adnie, w\u015bciek\u0142ymi ruchami wyrzuca\u0107 z niego ca\u0142\u0105 zawarto\u015b\u0107.
\n\u2013 Wi\u0119c masz, draniu, wi\u0119c zostaniemy, tak, tak, na zawsze, w polskim piekle, ot, u tych bandyt\u00f3w i z\u0142odziei, aby mi z c\u00f3rki tak zrobili dziewk\u0119 tak\u0105, jak twoja Katharina Zmuda, przekl\u0119ta, przekl\u0119ta, wi\u0119c zostaniemy\u2026
\nDziko\u015b\u0107 jej wzroku i be\u0142kot raczej ni\u017c artyku\u0142owane d\u017awi\u0119ki \u2013 nie pozwala\u0142y \u017bmudzie na jak\u0105kolwiek s\u0142own\u0105 reakcj\u0119. Strzeli\u0142 drzwiami kuchennymi, wyszed\u0142 do pokoju.
\nNie trwa\u0142o jednak d\u0142ugo, a Gerda wybieg\u0142a z kuchni r\u00f3wnie\u017c. Piotr s\u0142ysza\u0142, \u017ce wybieg\u0142a z mieszkania. \u2013 Dok\u0105d tak p\u0119dzi? A, z pewno\u015bci\u0105 do Neumann\u00f3w\u2026
\nW kuchni wygl\u0105da\u0142o jak po rewizji pijanego \u017co\u0142dactwa, albo jak po wizycie ludzi wojny, szukaj\u0105cych bogactwa w opuszczonych mieszkaniach \u2013 bli\u017anich. Gerda w \u015blepej furii powyrzuca\u0142a z kosza rzeczy, kt\u00f3re z takim trudem i podziwu godn\u0105 staranno\u015bci\u0105 godzinami uk\u0142ada\u0142a. Le\u017ca\u0142y wi\u0119c na pod\u0142odze, na blasze pieca, na krze\u015ble gdzie\u015b tam: sukienki K\u00e4then, serwetki, r\u0119czniki, bielizna m\u0119ska, sznury, buciki damskie, pude\u0142ka, jakowe\u015b poduszeczki, aha to sprytnie pozawijane naczynia kuchenne, firanki, ruloniki, ceraty.
\nKiedy Piotr wr\u00f3ciwszy do kuchni zobaczy\u0142 ca\u0142y ten kram przer\u00f3\u017cnych drobiazg\u00f3w, stan\u0105\u0142 zdumiony, \u017ce jego tego a\u017c tyle mie\u015bci\u0142o si\u0119 w koszu i \u017ce tak pr\u0119dko umia\u0142a Gerda rzeczy te porozrzuca\u0107, tu\u017c przy wej\u015bciu do kuchni le\u017ca\u0142 zrzucony z kredensu neseserek, a przy nim rozsypana szeroko jego zawarto\u015b\u0107.
\n\u2013 Wida\u0107, z wyjazdu zrezygnowa\u0142a.
\nAle rozwi\u0105zawszy t\u0119 spraw\u0119 wiedzia\u0142 przecie\u017c, \u017ce jeszcze nie rozwi\u0105za\u0142 wszystkiego. C\u00f3\u017c go tak m\u0119czy jeszcze?<\/p>\n

\"\"
\nPierwszy raz w \u017cyciu czu\u0142 si\u0119 tak sponiewierany w swej ludzkiej godno\u015bci. Kim\u017ce sam wreszcie jest? Zdrajc\u0105 Niemc\u00f3w czy Polak\u00f3w? Do jakiej nale\u017cy Ojczyzny? Nie stawiane przez ca\u0142e \u017cycie pytania, teraz sk\u0142\u0119bi\u0142y si\u0119 w m\u00f3zgu jak stado k\u0105\u015bliwych \u017cmij. \u015awiadoma przynale\u017cno\u015b\u0107 narodowa \u2013 c\u00f3\u017c to jest? Piotr zna\u0142 tylko prac\u0119, uczciw\u0105, rzeteln\u0105 prac\u0119, tylko to by\u0142o u niego \u015bwiadome, tylko to \u2013 wierzy\u0142 \u2013 wyni\u00f3s\u0142 z domu i pog\u0142\u0119bi\u0142 w \u017cyciu. Jak\u017ce inni mog\u0105 szale\u0107 za Ojczyzn\u0105? Nigdy nie m\u00f3g\u0142 zrozumie\u0107 co popchn\u0119\u0142o siostr\u0119 do czyn\u00f3w, za kt\u00f3re grozi\u0142a \u015bmier\u0107, jakie motory psychiczne porusza\u0142y milionami \u017co\u0142nierzy z szczer\u0105 ochot\u0105 jad\u0105cych na fronty walczy\u0107. W imi\u0119 czego i dla kogo? Dla jakiej sprawy? Wierzy\u0142, \u017ce nigdy nie by\u0142 w tej wojnie ani po stronie tych, ani tamtych. Kl\u0119sk\u0105 Niemiec niewiele si\u0119 przej\u0105\u0142 i z\u0142y by\u0142 instynktownie na \u0142zy rozpaczy, jakie w dniu kapitulacji wylewa\u0142a jego \u017cona.
\nWi\u0119c \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodowa Piotra by\u0142a martwa. Dopiero dzisiejszy piorun poruszy\u0142 i obudzi\u0142 jak\u0105\u015b jej warstw\u0119, pora\u017con\u0105 oboj\u0119tno\u015bci\u0105, na kt\u00f3rej uk\u0142ada\u0142a si\u0119 latami materialna, cywilizacyjna niemczyzna.
\nA jednak, gdyby mo\u017cna \u015bwiadomo\u015bci\u0105 obserwowa\u0107 odruchy pod\u015bwiadomo\u015bci \u2013 Piotr by\u0142by doszed\u0142 ju\u017c dawno do rewelacyjnych stwierdze\u0144. Czy\u017c nic rzeczywi\u015bcie innego poza posad\u0105 nie wi\u0105za\u0142o go z L\u0105dkiem? A ta niewyt\u0142umaczalna skoro\u015b\u0107 do rozmawiania w j\u0119zyku lat dziecinnych z nowymi mieszka\u0144cami uzdrowiska? Ta przyja\u017a\u0144 z zacnym panem Skowronkiem i \u0142atwo\u015b\u0107, z jak\u0105 si\u0119 poddawa\u0142 jego wywodom o zbrodniach Niemc\u00f3w, to ch\u0142oni\u0119cie atmosfery dziwnej swojsko\u015bci w jego domu? Te coraz cz\u0119stsze my\u015bli o Katarce? To dzisiejsze w kot\u0142owni przeniesienie duchowe w czasy Kobi\u00f3ra? Piotrze \u017bmuda, nie \u0142acno ci te\u017c by\u0142o s\u0142ucha\u0107 obelg rzucanych na Polak\u00f3w przez Gerd\u0119; cho\u0107 wiesz, \u017ce kradn\u0105, dlaczego\u015b stan\u0105\u0142 w ich obronie, gdy pad\u0142o s\u0142owo \u201ez\u0142odzieje\u201d? \u2013 Jezus, ile\u017c pogardy mie\u015bci\u0142o si\u0119 w tym s\u0142owie Pole, kt\u00f3rym Gerda chcia\u0142a go jakby zaplu\u0107, zadepta\u0107, zabi\u0107, a zabitego sponiewiera\u0107.
\nSiedzia\u0142 na tej samej \u0142aweczce pod piecem jak na pocz\u0105tku rozmowy z Gerd\u0105. G\u0142ow\u0119 wtuli\u0142 w ramiona, \u0142okcie opar\u0142 na kolanach. Gdy w pewnym momencie odwar\u0142 przymkni\u0119te oczy, wzrok chwyci\u0142 i poni\u00f3s\u0142 my\u015blom tre\u015b\u0107 le\u017c\u0105cej przed nim na pod\u0142odze p\u0142\u00f3ciennej makatki z wyhaftowanym napisem Koche gut<\/em>. Pe\u0142ne tajemnic s\u0105 drgnienia psychiczne u cz\u0142owieka! \u017bmuda maj\u0105c jeszcze uczy pe\u0142ne pogardliwego Pole przed przedziwne skojarzenie, a mo\u017ce prawem reakcji, przypomnia\u0142 sobie wygl\u0105d kuchni u matki w Kobi\u00f3rze: nad sto\u0142em wisia\u0142a bia\u0142a p\u0142\u00f3cienna makatka z czerwono wyszywanym napisem\u201d \u201eGdzie B\u00f3g \u2013 tam szcz\u0119\u015bcie\u201d.
\n\u2013 Maryjo, dy\u0107 \u017cech Polok!
\nRadosna b\u0142yskawica roz\u015bwietli\u0142a ponur\u0105 do tej chwili czaszk\u0119 \u017bmudy. R\u00f3wnocze\u015bnie przysz\u0142y mu na my\u015bl s\u0142owa Skowronka wypowiedziane przez niego dzi\u015b w po\u0142udnie: \u201enarodowo\u015b\u0107 bierze si\u0119 z piersi matki razem z pokarmem\u201d.
\n\u2013 Maryjo, dy\u0107 \u017cech Polok!
\nSzcz\u0119\u015bcie usadowi\u0142o si\u0119 w p\u0142ucach, kt\u00f3rym brak by\u0142o teraz powietrza.
\nWsta\u0142 i zacz\u0105\u0142 du\u017cymi krokami chodzi\u0107 po kuchni.<\/p>\n

*<\/p>\n

Niemiecki chirurg, jedyny z lekarzy, jaki dot\u0105d pozostawa\u0142 w Domu Zdrojowym, mieszkaj\u0105cy w tym samym skrzydle gmachu, jeno na parterze, przyby\u0142 jeszcze na czas by zastrzykiem pobudzi\u0107 serce Gerdy i przez sztuczne oddychanie przywr\u00f3ci\u0107 j\u0105 do \u017cycia. Teraz zniesiona ze strychu le\u017ca\u0142a p\u00f3\u0142przytomna na tapczanie. Na karku i pod brod\u0105 zna\u0107 silne zaczerwienienia od grubego, szorstkiego sznura. By\u0107 mo\u017ce, \u017ce gdyby si\u0119 by\u0142 \u017bmuda kilka chwil d\u0142u\u017cej zastanawia\u0142 nad przyczyn\u0105 ha\u0142asu jaki go doszed\u0142 ze strychu, kiedy w kuchni odmierza\u0142 du\u017cymi krokami wielko\u015b\u0107 swego odkrycia \u2013 Gerda przesta\u0142aby si\u0119 na wieki martwi\u0107 swymi ziemskimi troskami. Na szcz\u0119\u015bcie jednak, wiedziony jakby jakim\u015b instynktem zwierz\u0119cia ostro wyczuwaj\u0105cego niebezpiecze\u0144stwo, otworzywszy zaryglowane drzwi strychu pot\u0119\u017cnym kopni\u0119ciem, doskoczy\u0142 do samob\u00f3jczyni i rozlu\u017ani\u0142 p\u0119tl\u0119. Ha\u0142as, kt\u00f3ry jak \u017bmuda opowiada\u0142 lekarzowi, zaalarmowa\u0142 go, pochodzi\u0142 st\u0105d, \u017ce Gerda prawdopodobnie przesuwa\u0142a \u0142aw\u0119; no i dosy\u0107 g\u0142o\u015bny by\u0142 upadek Gerdy: zanim stary, gruby i zesztywnia\u0142y sznur od prania zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 \u015bmiertelnie zap\u0119tli\u0107 na szyi, jeden z gwo\u017adzi nie wytrzyma\u0142 ci\u0119\u017caru cia\u0142a; temu zawdzi\u0119cza\u0142a ocalenie. Opatrzno\u015b\u0107 czuwa\u0142a nad ni\u0105, powiedzia\u0142 \u017bmuda lekarzowi.
\nAle oto wr\u00f3ci\u0142a K\u00e4then. \u017bmuda bierze j\u0105 na stron\u0119 i cicho szepcze:
\n\u2013 Powiedzia\u0142a\u015b Neumannom?…
\n\u2013 Tak, papo, bardzo si\u0119 dziwili, chc\u0105 tu jeszcze wst\u0105pi\u0107.
\n\u2013 To nic, K\u00e4then, najdro\u017csza dziecinko, chcia\u0142em ci rzec, \u017ce tamto co\u015b powiedzia\u0142a nie wa\u017cne.
\n\u2013 Bo co?
\n\u2013 Czy jeste\u015b ca\u0142kowicie przygotowana do podr\u00f3\u017cy? Jutro wszyscy razem wyje\u017cd\u017camy z transportem do Niemiec\u2026 Mamusia jest troch\u0119 niezdrowa, ale do jutra b\u0119dzie dobrze.
\nKt\u00f3\u017c si\u0119 potrafi wg\u0142\u0119bi\u0107 w decyzj\u0119 Piotra \u017bmudy? Kt\u00f3\u017c mo\u017ce powiedzie\u0107 co dzia\u0142o si\u0119 w jego piersi, co musia\u0142o tam hucze\u0107, czy p\u0142aka\u0107, czy kamienie\u0107. Twarz wyra\u017ca\u0142a te sprawy jeno liniami, z kt\u00f3rych na poz\u00f3r wyczyta\u0107 by mo\u017cna zwyk\u0142e, ludzkie zmartwienie. Ale mo\u017ce wytrawny psycholog wyczyta\u0142by na niej przera\u017caj\u0105cy, ob\u0142\u0119dny b\u00f3l. A mo\u017ce dzia\u0142acz narodowy czy polityk powiedzia\u0142by o \u017bmudzie w\u00f3wczas: ten b\u00f3l jest pocieszaj\u0105c\u0105 oznak\u0105 jego narodowego \u017cycia, \u017ce po prostu \u017bmuda jest znowu czym\u015b, cz\u0142owiekiem.
\nNazajutrz, gdy dyrektor Nie\u0107ko dowiedzia\u0142 si\u0119 o niespodziewanym wyje\u017adzie \u017bmudy do Niemiec, rzek\u0142 z oburzeniem do swej maszynistki:
\n\u2013 Pomyli\u0142em si\u0119, psiakrew, jednak w tym zagorza\u0142ym volksdeutschu siedzia\u0142 Hitler; no damy sobie rad\u0119 bez niego.<\/p>\n

*<\/p>\n

Za\u015b pan Skowronek, z kt\u00f3rym rano \u017bmuda si\u0119 jeszcze zobaczy\u0142 na stacji, potem przez d\u0142ugi czas my\u015bla\u0142 i kombinowa\u0142 i rozwa\u017ca\u0142 czy to wszystko co si\u0119 sta\u0142o u \u017bmud\u00f3w jest dla nas zyskiem czy strat\u0105\u2026<\/p>\n

ZBYSZKO BEDNORZ
\nRysowa\u0142 Stanis\u0142aw Rzepa
\nTygodnik Powszechny, nr 46 (191), 14 listopada 1948<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2013 Zaiste, to ja raczej mia\u0142abym powody, \u017ceby plu\u0107 przed tob\u0105, ale wy\u017csza jestem od ciebie i tobie podobnych o ca\u0142\u0105 tre\u015b\u0107 poj\u0119cia kultury\u2026 Pytam si\u0119 ostatecznie: jedziesz z nami, czy zostajesz w L\u0105dku i jeszcze pytam czy pozostanie mia\u0142abym rozumie\u0107 jako ch\u0119\u0107 rozwodu z twojej strony? \u2013 A ja ci na to pytanie odpowiem r\u00f3wnie\u017c pytaniem: czy chcesz jecha\u0107 sama bez K\u00e4then, lub czy chcesz tu ze mn\u0105 razem i z dzieckiem \u017cy\u0107 i pracowa\u0107 wsp\u00f3lnie? \u2013 Jak to,…<\/p>\n

Read More Read More<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2367,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[27],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2408"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2408"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2408\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2410,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2408\/revisions\/2410"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2367"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}