W ksi\u0105\u017cce “Bad Landeck\/Schlesien. Bilder aus einer deutschen Stadt” Richard Hauck po\u015bwi\u0119ci\u0142 jeden z rozdzia\u0142\u00f3w l\u0105deckim dzwonom. Do\u015b\u0107 d\u0142ugo s\u0105dzi\u0142em, \u017ce chodzi o dzwony z ko\u015bcio\u0142a parafialnego. Teraz jestem niemal pewny, \u017ce opis dotyczy dzwon\u00f3w z Sanktuarium Matki Boskiej Uzdrowienia Chorych, pot. okre\u015blanego Kaplic\u0105 Zdrojow\u0105 (przed 1945 – Marien Kirche, Marienkapelle).
\nW ksi\u0105\u017cce s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce opisy:
\nDzwon pierwszy:
\nNapis:<\/p>\n
\nHONORI<\/em> D<\/em>: GEORGII<\/em> M<\/em>ARTII<\/em>RI<\/em>S C<\/em>ONSEC<\/em>RA TA FVI<\/em>T<\/strong>.<\/p>\n<\/blockquote>\n
(Litery zapisane kursyw\u0105 to oczywi\u015bcie chronostych lub chronogram \u2013 jeden ze sposob\u00f3w zapisywania dat rocznych stosowany w okresie baroku \u2013 I+D+I+I+M+I+I+I+C+C+V+I tu daje nam w sumie dat\u0119 1712).
\nNa dzwonie znajdowa\u0142y si\u0119 herby z napisami.
\nHerb pierwszy:<\/p>\n\nAO (1691) SCHENCKETE MICH INS LANDECKER BAD FRANTZ CARL LIEBSTEINSKY GRAF VON KOLOWART.<\/strong>
\n[Podarowany l\u0105deckiemu zdrojowi przez Franciszka Karola von Liebsteinsky\u2019ego, grafa Kolowartu (13.05.1620 \u2013 04.05.1700)]<\/p>\n<\/blockquote>\nHerb drugi z napisem:<\/p>\n
\nFRANTZ GRAF VON HATZFELD LEST MICH UMGIESSEN. HAEC CAMPANA TIBI SACRATA EST SANCTE GEORG QUA RESONANTE PROCUL CUNCTA REPELLA MALA VIRTUTEM FONTI SERVA ET DE FONTE BOBORUM AEGROTIS SEMPER DEFLUAT OMNE BONUM. + HENRICUS JOSEPH REICHEL GOS MICH IN NEYS.<\/strong>
\n[Frantz Graf von Hatzfeld nakaza\u0142 mnie stworzy\u0107. Po\u015bwi\u0119cony na cze\u015b\u0107 wywy\u017cszonego m\u0119czennika Jerzego. -Ten dzwon to Ty, \u015bw. Jerzy, konsekrowany. Jego d\u017awi\u0119k powstrzymuje wszelkie z\u0142o, utrzymuje moc \u017ar\u00f3d\u0142a, a ze \u017ar\u00f3d\u0142a wszelkiego dobra chory zawsze otrzymuje to, co najlepsze. + Henricus Joseph Reichel wytopi\u0142 mnie w Nysie.]<\/p>\n<\/blockquote>\nLudwisarz z Nysy Heinrich Joseph Reichel prowadzi\u0142 sw\u00f3j zak\u0142ad w latach 1687-1713. Dzwony przez niego odlane w 1713 roku wisz\u0105 w ko\u015bciele bardzkim.<\/p>\n
Dzwon drugi:
\nNajpierw by\u0142 napis pomi\u0119dzy dwoma ozdobnymi pasami. Tre\u015b\u0107 napisu brzmia\u0142a:<\/p>\n\nJOHANNES SIGISMUNDUS HOFFMANN A LEUCHTENSTERN.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n
Poni\u017cej by\u0142 herb z napisem:<\/p>\n
\nS ANNAE ELECTAE MATRIS SANCTORUM OMNIUM REGINAE INTEGERRIMAE VIRGINIS DEIPARATE CASTISSIME HUIUS SPONSI AC COELI TERRAEQUE CONDITORIS UNIGENITI FYLI DEI ET MARIAE SOLLICITY NVTRITY S JOSEPHI HONORI SACRUM ANNO A PARTU VIRGONEO +1688+ AES CAMPANUM HOC FF.<\/strong>
\n[Johannes Sigisimund Hoffmann von Leuchtenstern poleci\u0142 wykona\u0107 to dzwonowe serce w 1688 roku na cze\u015b\u0107 \u015bw. Anny po urodzeniu z dziewicy, wybranej, aby by\u0107 Matk\u0105 Kr\u00f3lowej Wszystkich \u015awi\u0119tych, dziewiczej dziewicy i Nosicielki Boga, i jej cnotliwego m\u0119\u017ca, \u015bw. J\u00f3zef, troskliwego \u017cywiciela jednorodzonego Syna Bo\u017cego, stw\u00f3rcy nieba i ziemi oraz Maryi.]<\/p>\n<\/blockquote>\nNa samym dole za\u015b napis identyfikuj\u0105cy ludwisarza, kt\u00f3ry wykona\u0142 ten dzwon –<\/p>\n
\nSIGISMUND G\u00d6TZ GOS MICH IN BRESLAU<\/strong>
\n[Sigismund G\u00f6tz odla\u0142 mnie we Wroc\u0142awiu]<\/p>\n<\/blockquote>\nTutaj warto po\u015bwi\u0119ci\u0107 kilka zda\u0144 ludwisarskiej rodzinie G\u00f6tz\u00f3w. Jej protoplast\u0105 by\u0142 zapewne Jakob I G\u00f6tz. Jego syn, Jakob II G\u00f6tz, dzia\u0142a\u0142 na Dolnym \u015al\u0105sku (Wroc\u0142aw) \u00a0i odla\u0142 m.in. dzwon dla ko\u015bcio\u0142a p.w. \u015bw. El\u017cbiety. Najbardziej znanym ludwisarzem z rodziny G\u00f6tz\u00f3w by\u0142 Jacob III G\u00f6tz, kt\u00f3ry pozostawi\u0142 po sobie ok. 40 dzwon\u00f3w. W XVI i XVII w. zak\u0142ad rodziny G\u00f6tz\u00f3w niejako zmonopolizowa\u0142 rynek wyrob\u00f3w odlewniczych we Wroc\u0142awiu.
\nSigismund I G\u00f6tz (zm. 1703), kolejny ludwisarz z tej rodziny, mia\u0142 dw\u00f3ch syn\u00f3w Sigismunda II (zm. 1714) i Sebastiana II (zm. 1719). Obaj kontynuowali rodzinne tradycje trudni\u0105c si\u0119 tak\u017ce odlewnictwem artystycznym. Ostatnimi przedstawicielami wroc\u0142awskich ludwisarzy byli: Sigismund III i Sebastian III G\u00f6tz. Ten ostatni zmar\u0142 w 1737 r. \u00a0L\u0105decki dzwon wyszed\u0142 zatem spod r\u0119ki Sigismunda I (ojca) lub jego syna Sigismunda II.<\/p>\nTyle z ksi\u0105\u017cki Richard Haucka. Dzwon\u00f3w tych obecnie w kaplicy nie ma. Znajduje si\u0119 tam teraz tylko jeden dzwon z napisem:<\/p>\n
\nGEGOSSEN VON W.GEITTNER IN BRESLAU 1872.<\/strong>
\n[Odlany przez W.Geittnera we Wroc\u0142awiu w 1872]<\/p>\n<\/blockquote>\nZak\u0142ad ludwisarski Wilhelma Geittnera powsta\u0142 w 1844 r i mie\u015bci\u0142 si\u0119 we Wroc\u0142awiu przy ulicy Ludwisarskiej 18 (okolice Politechniki Wroc\u0142awskiej, dzi\u015b ulica ju\u017c nie istnieje). W latach 20-tych XX wieku firma nosi\u0142a nazw\u0119 \u201eA.Geittner und S\u00f6hne\u201d oraz Schlesische Glockengie\u00dferei A. Geittner S\u00f6hne in Breslau.<\/p>\n
Dlaczego uwa\u017cam, \u017ce opis dotyczy dzwon\u00f3w z kaplicy, a nie ko\u015bcio\u0142a parafialnego? Wskazuje na to osoba jednego z fundator\u00f3w \u2013 Jana Zygmunta Hoffmanna, w\u0142a\u015bciciela cz\u0119\u015bci obecnego zdroju. Z jego inicjatywy rozpocz\u0119to budow\u0119 zak\u0142adu k\u0105pielowego, kt\u00f3ry oddano do u\u017cytku w 1680 roku. Zak\u0142ad ten zosta\u0142 nazwany na cze\u015b\u0107 \u017cony Zygmunta imieniem \u201eMarii\u201d. To obecny \u201eWojciech\u201d. \u00a0To on te\u017c ufundowa\u0142 barokow\u0105 kapliczk\u0119 w 1679 roku, kt\u00f3r\u0105 wy\u015bwi\u0119cono rok p\u00f3\u017aniej.
\nNa to, \u017ce mamy do czynienia z opisem dzwon\u00f3w z Kaplicy Zdrojowej wskazuj\u0105 te\u017c postaci wymienione w opisie drugiego dzwonu \u2013 \u015bw. Anna, \u015bw. Maria i \u015bw. J\u00f3zef. Ich figury wie\u0144cz\u0105 przecie\u017c fasad\u0119 budynku.
\nDlaczego w takim razie obecnie w dzwonnicy kaplicy wisi tylko jeden dzwon, znacznie m\u0142odszy od tamtych? Co si\u0119 sta\u0142o z poprzednimi dzwonami? Mo\u017ce zosta\u0142y w czasie II wojny przetopione na armaty lub te\u017c pad\u0142y ofiarami rabunku po zaj\u0119ciu L\u0105dka-Zdroju przez Armi\u0119 Czerwon\u0105? Na chwil\u0119 obecn\u0105 to kolejna zagadka do rozwi\u0105zania\u2026<\/p>\nDzi\u0119kuj\u0119 Ewie Zadorze za pomoc w t\u0142umaczeniu i \u0141ukaszowi Przepi\u00f3rze za wykonanie zdj\u0119\u0107.<\/p>\n
[supsystic-gallery id=27 position=center]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W ksi\u0105\u017cce “Bad Landeck\/Schlesien. Bilder aus einer deutschen Stadt” Richard Hauck po\u015bwi\u0119ci\u0142 jeden z rozdzia\u0142\u00f3w l\u0105deckim dzwonom. Do\u015b\u0107 d\u0142ugo s\u0105dzi\u0142em, \u017ce chodzi o dzwony z ko\u015bcio\u0142a parafialnego. Teraz jestem niemal pewny, \u017ce opis dotyczy dzwon\u00f3w z Sanktuarium Matki Boskiej Uzdrowienia Chorych, pot. okre\u015blanego Kaplic\u0105 Zdrojow\u0105 (przed 1945 – Marien Kirche, Marienkapelle). W ksi\u0105\u017cce s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce opisy: Dzwon pierwszy: Napis: HONORI D: GEORGII MARTIIRIS CONSECRA TA FVIT. (Litery zapisane kursyw\u0105 to oczywi\u015bcie chronostych lub chronogram \u2013 jeden ze sposob\u00f3w zapisywania dat…<\/p>\n