{"id":1057,"date":"2019-05-08T22:05:56","date_gmt":"2019-05-08T20:05:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/?p=1057"},"modified":"2019-05-08T22:11:49","modified_gmt":"2019-05-08T20:11:49","slug":"9-maja-1945","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/2019\/05\/08\/9-maja-1945\/","title":{"rendered":"9 maja 1945"},"content":{"rendered":"

8 maja 1945 r. zako\u0144czy\u0142 si\u0119 w Europie najstraszniejszy w dziejach ludzko\u015bci konflikt. II wojna \u015bwiatowa, rozp\u0119tana przez Niemc\u00f3w 6 lat wcze\u015bniej zmieni\u0142a w zasadzie w ka\u017cdym aspekcie<\/span> oblicze naszego kontynentu. Jednym z wielu nast\u0119pstw tej wojny sta\u0142y si\u0119 zmiany granic. Granice Polski przesun\u0119\u0142y si\u0119 ze wschodu na zach\u00f3d. Dla mieszka\u0144c\u00f3w niemieckiego Bad Landeck oznacza\u0142o to perspektywie kilku lat przesiedlenie, ich miejsce mieli przecie\u017c zaj\u0105\u0107 Polacy, wygna\u0144cy zza Buga. Tym sposobem Bad Landeck sta\u0142 si\u0119 L\u0105dkiem-Zdrojem. Dzie\u0144 po niemieckiej kapitulacji, 9 maja 1945 r., grupa kilkudziesi\u0119ciu \u017co\u0142nierzy 59 Armii pod dow\u00f3dztwem majora Nowiczenki w godzinach popo\u0142udniowych\u00a0 wesz\u0142a do L\u0105dka-Zdroju<\/span> od czeskiego miasta Javornik<\/span>. Jak ten dzie\u0144 zapami\u0119tali niemieccy mieszka\u0144cy miasta? Okazuje si\u0119, \u017ce r\u00f3\u017cnie, a przynajmniej tak wynika z ich wspomnie\u0144. Przywo\u0142ane fragmenty pochodz\u0105 z ksi\u0105\u017cki “Wie\u017ca Babel. Wspomnienia polskich i niemieckich mieszka\u0144c\u00f3w Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej”. Niestety nie dotar\u0142em do \u017cadnych wspomnie\u0144 Polak\u00f3w, np. robotnik\u00f3w przymusowych, kt\u00f3rzy w tych dniach przebywali w L\u0105dku-Zdroju.<\/p>\n

9 maja 1945 r. we wspomnieniach<\/p>\n

\n

Po po\u0142udniu 8 maja 1945 r. mieszka\u0144cy miasta zostali wezwani przez w\u0142adze do zawieszenia we wszystkich budynkach bia\u0142ych flag lub chust. Wezwanie to spowodowane by\u0142o bliskim wkroczeniem wojsk radzieckich do L\u0105dka-Zdroju i mia\u0142o uchroni\u0107 miasto przed ewentualnymi dzia\u0142aniami wojennymi. Wszyscy zgodnie wype\u0142nili\u015bmy to polecenie. Obawy, \u017ce dojdzie u na do dzia\u0142a\u0144 wojennych, rozwia\u0142y si\u0119, sprawiaj\u0105c wszystkim ulg\u0119, gdy dotar\u0142a do nas informacja o kapitulacji wojsk niemieckich. W ten spos\u00f3b L\u0105dek zosta\u0142 ocalony od zniszcze\u0144 wojennych, a wkroczenie do naszego miasta \u017co\u0142nierzy rosyjskich nast\u0119pnego dnia \u2013 9 maja 1945 r. we wczesnych godzinach porannych \u2013 oby\u0142o si\u0119 bez jakichkolwiek walk.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> Odnale\u017a\u0107 swoje miejsce, Annemarie Lammersen (t\u0142um. Agata Szyma\u0144ska), [w:] Wie\u017ca Babel. Wspomnienia polskich i niemieckich mieszka\u0144c\u00f3w Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej, praca zbiorowa pod red. Zbigniewa Piotrowicza, L\u0105dek-Zdr\u00f3j 2004<\/p>\n

\n

Wojna powoli si\u0119 ko\u0144czy\u0142a. 9 maja 1945 roku po z\u0142o\u017ceniu broni przez Niemc\u00f3w przybyli do naszego miasta Rosjanie. Wszyscy byli bardzo weseli, tak, \u017ce \u017cadne walki i tego typu akcje nie mia\u0142y miejsca. Dosz\u0142o do kilku pojedynczych incydent\u00f3w.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> Kawa\u0142ek mojego \u017cycia, Heinz Brokof SJ (t\u0142um. Agata Szyma\u0144ska), [w:] Wie\u017ca Babel. Wspomnienia polskich i niemieckich mieszka\u0144c\u00f3w Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej, praca zbiorowa pod red. Zbigniewa Piotrowicza, L\u0105dek-Zdr\u00f3j 2004<\/p>\n

\n

I tak nadszed\u0142 9 maja 1945 r. Na wszystkich domach powiewa\u0142y bia\u0142e flagi na znak, \u017ce ca\u0142e miasto si\u0119 podda\u0142o. Rosjanie przybyli do nas do L\u0105dka w po\u0142udnie. Panowa\u0142 chaos i trudno ten straszny czas wyrazi\u0107 s\u0142owami. Sowieci rozbijali okna wystawowe sklep\u00f3w, szukaj\u0105c tylko alkoholu; wyrzucali papier toaletowy, kt\u00f3rego nie znali, a cukier, s\u00f3l i m\u0105k\u0119 rozsypywali na ulicach, ale nie pozwalali, by ludzie wzi\u0119li sobie co\u015b z tego. Biegali pijani strzelali na ulicach. Wszyscy bali\u015bmy si\u0119 przera\u017aliwie, barykadowali\u015bmy drzwi i okna, na niewiele to si\u0119 jednak zda\u0142o. By\u0142o coraz gorzej, strach stawa\u0142 si\u0119 coraz wi\u0119kszy, nie by\u0142o nic do jedzenia. My, dzieci, szuka\u0142y\u015bmy pozostawionych na polach kartofli, a z lasu przynosi\u0142y\u015bmy drewno na opa\u0142 do kuchennych piec\u00f3w. Rosjanie gwa\u0142cili kobiety, torturowali ludzi na \u015bmier\u0107 i kazali wyrzuca\u0107 wszystko z dom\u00f3w, nawet, gdy nie wiedzieli, co z tymi rzeczami zrobi\u0107.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> Wspomnienia gorzkie, wspomnienia pi\u0119kne, Gabriele Klymiuk von Rebenstock (t\u0142um. Agata Szyma\u0144ska, Dorota Bryksa), [w:] Wie\u017ca Babel. Wspomnienia polskich i niemieckich mieszka\u0144c\u00f3w Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej, praca zbiorowa pod red. Zbigniewa Piotrowicza, L\u0105dek-Zdr\u00f3j 2004<\/p>\n

\n

\u00d3smego maja 1945 r. sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wojna. Nie podj\u0119to wobec nas \u017cadnych wrogich dzia\u0142a\u0144. Po kapitulacji Niemiec przybyli pierwsi Rosjanie. Maszerowali przez L\u0105dek i przez most \u015bw. Jana szli dalej. Bali\u015bmy si\u0119 bardzo, ale nikt nie wyrz\u0105dzi\u0142 nam krzywdy. Uciekinierzy z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, kt\u00f3rzy pomieszkiwali u nas, podj\u0119li wypraw\u0119 wozem z ko\u0144mi do ojczyzny. Niestety, nie dotarli do celu. Zagin\u0119li po drodze.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> Cudowne lata, Johanna Hellwig (t\u0142um. Agata Szyma\u0144ska, Dorota Bryksa), [w:] Wie\u017ca Babel. Wspomnienia polskich i niemieckich mieszka\u0144c\u00f3w Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej, praca zbiorowa pod red. Zbigniewa Piotrowicza, L\u0105dek-Zdr\u00f3j 2004<\/p>\n

\n

7 maja w godzinach popo\u0142udniowych pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze niemieckie oddzia\u0142y, wycofuj\u0105ce si\u0119 z linii frontu. Oko\u0142o godziny pi\u0105tej poza zabudowaniami L\u0105dka ustawiono dwa dzia\u0142a i zacz\u0119to strzela\u0107 w kierunku Travnej do zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 \u017co\u0142nierzy rosyjskich. Nie zaprzestano strzelania nawet w nocy. W\u00f3wczas r\u00f3wnie\u017c wysadzono w powietrze cz\u0119\u015b\u0107 linii kolejowej Stronie \u015al\u0105skie – K\u0142odzko oraz most w okolicach Stronia.
\n8 maja niewielkie oddzia\u0142y niemieckie, kt\u00f3re poprzedniego dnia oraz w nocy prowadzi\u0142y ostrza\u0142, schodz\u0105 w d\u00f3\u0142 do miasta. By\u0142o kilku \u017co\u0142nierzy tocz\u0105cych oba dzia\u0142a oraz nieliczny oddzia\u0142 piechoty. Nie zatrzymuj\u0105c si\u0119 w mie\u015bcie, udali si\u0119 pieszo w dalsz\u0105 drog\u0119 w kierunku Trzebieszowic, Bystrzycy K\u0142odzkiej oraz Mi\u0119dzylesia.
\n9 maja do L\u0105dka wkroczyli Rosjanie. Charakterystyczne jest to, \u017ce maj\u0105 silny oddzia\u0142 artylerii oraz piechoty, s\u0105 zmotoryzowani i maj\u0105 ze sob\u0105 bardzo du\u017co baga\u017cu i r\u00f3\u017cnego rodzaju sprz\u0119tu. Po wej\u015bciu do miasta \u017co\u0142nierze na og\u00f3\u0142 zachowywali si\u0119 przyja\u017anie, jednak zdarzy\u0142y si\u0119 te\u017c sytuacje, kiedy Rosjanie wpadali do dom\u00f3w po\u0142o\u017conych na trasie przemarszu wojsk i \u017c\u0105dali w\u00f3dki oraz zabierali zegarki i bi\u017cuteri\u0119. W godzinach popo\u0142udniowych spl\u0105drowano niekt\u00f3re sklepy. Sprawcami tego nie byli jednak \u017co\u0142nierze rosyjscy, lecz Polacy oraz Ukrai\u0144cy pracuj\u0105cy w L\u0105dku. Rosjanie szybko jednak opanowali sytuacj\u0119 (dosz\u0142o nawet do zatrzymania kilku os\u00f3b w areszcie), dlatego te\u017c dzia\u0142ania te nie przybra\u0142y wi\u0119kszych rozmiar\u00f3w, a wyrz\u0105dzone szkody nie by\u0142y znaczne. Cz\u0119\u015b\u0107 wojsk rosyjskich dosy\u0107 szybko opu\u015bci\u0142a miasto, udaj\u0105c si\u0119 w kierunku K\u0142odzka.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> Zaczarowany zamek \u2013 Willa Barbara, Horst Seibert, [w:] Wie\u017ca Babel. Wspomnienia polskich i niemieckich mieszka\u0144c\u00f3w Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej, praca zbiorowa pod red. Zbigniewa Piotrowicza, L\u0105dek-Zdr\u00f3j 2004<\/p>\n

\n

P\u00f3\u017anym wieczorem 8 maja 1945 r. og\u0142oszona zosta\u0142a kapitulacja wojsk niemieckich, a kilka godzin p\u00f3\u017aniej, 9 maja Armia Czerwona wkroczy\u0142a do L\u0105dka. Podczas przej\u0119cia miasta przez \u017co\u0142nierzy rosyjskich nie dosz\u0142o do \u017cadnych walk. Do dzi\u015b bardzo dobrze pami\u0119tam, \u017ce dzie\u0144 ten wypad\u0142 w \u015brod\u0119 przed \u015bwi\u0119tem Wniebowst\u0105pienia. Uczestniczyli\u015bmy we mszy \u015bwi\u0119tej, kiedy nagle do ko\u015bcio\u0142a wszed\u0142 przez zakrysti\u0119 rosyjski \u017co\u0142nierz. M\u0119\u017cczyzna ten stan\u0105\u0142 przed o\u0142tarzem g\u0142\u00f3wnym i zacz\u0105\u0142 przemawia\u0107 po rosyjsku podniesionym g\u0142osem do ludzi zgromadzonych w \u015bwi\u0105tyni. Ja wraz z innymi dzie\u0107mi siedzia\u0142em w pierwszej \u0142awce, bardzo blisko tego \u017co\u0142nierza, kt\u00f3rego wszyscy ogromnie si\u0119 przestraszyli\u015bmy. Po chwili pewna kobieta podesz\u0142a do niego i k\u0142ad\u0105c mu r\u0119k\u0119 na ramieniu powiedzia\u0142a co\u015b spokojnym, przyciszonym g\u0142osem, po czym cz\u0142owiek ten opu\u015bci\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 wychodz\u0105c zn\u00f3w przez zakrysti\u0119. Po mszy wszyscy oczywi\u015bcie chcieli wiedzie\u0107, co powiedzia\u0142 rosyjski \u017co\u0142nierz przerywaj\u0105c nasze Kobieta nie by\u0142a pewna, czy dobrze zrozumia\u0142a jego s\u0142owa, powiedzia\u0142a jednak, \u017ce m\u0119\u017cczyzna ten by\u0142 bardzo poruszony panuj\u0105c\u0105 w ko\u015bciele uroczyst\u0105 atmosfer\u0105, przypominaj\u0105ca mu jego dzieci\u0144stwo. Wspomnia\u0142 on r\u00f3wnie\u017c, \u017ce obecnie w Rosji Boga ju\u017c nie ma i msze \u015bwi\u0119te nie s\u0105 odprawiane. Mia\u0142 \u0142zy w oczach m\u00f3wi\u0105c, \u017ce nam zazdro\u015bci. Wracaj\u0105c do domu widzieli\u015bmy innych \u017co\u0142nierzy rosyjskich, kt\u00f3rzy wje\u017cd\u017cali konno na schody prowadz\u0105ce do ratusza i zje\u017cd\u017cali w d\u00f3\u0142 nie schodz\u0105c z koni.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> Moje dzieci\u0144stwo, Johannes G\u00fcttler (t\u0142um. Agata Szyma\u0144ska), [w:] Wie\u017ca Babel. Wspomnienia polskich i niemieckich mieszka\u0144c\u00f3w Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej, praca zbiorowa pod red. Zbigniewa Piotrowicza, L\u0105dek-Zdr\u00f3j 2004<\/p>\n

\n

Armia Czerwona zaj\u0119\u0142a L\u0105dek-Zdr\u00f3j 9 maja 1945 r. ca\u0142kowicie nietkni\u0119ty, z wyj\u0105tkiem posiad\u0142o\u015bci J. Fendlera przy drodze z\u0142otostockiej, kt\u00f3ra to posiad\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a uszkodzona w wyniku wybuchu bombowego 17 pa\u017adziernika 1944 r. Na szcz\u0119\u015bcie L\u0105dkowi oszcz\u0119dzono dzia\u0142a\u0144 wojennych. Uda\u0142o si\u0119 zapobiec zaplanowanym przez NSDAP zniszczeniu obiekt\u00f3w kolejowych, poczty, a tak\u017ce kartotek i rejestr\u00f3w. Pierwsze dni okupacji rosyjskiej przynios\u0142y nieszcz\u0119\u015bcia, aresztowania, gwa\u0142ty, n\u0119kanie i grabie\u017ce, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y L\u0105dczan do rozpaczy.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> Z ci\u0119\u017ckiego okresu L\u0105dka-Zdroju, opracowane przez Johannesa G\u00fcttlera wed\u0142ug zapis\u00f3w Riedel [w:] Bad Landeck\/Schlesien. Bilder aus einer deutsche Stadt, Richard Hauck, Leimen 1973<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

8 maja 1945 r. zako\u0144czy\u0142 si\u0119 w Europie najstraszniejszy w dziejach ludzko\u015bci konflikt. II wojna \u015bwiatowa, rozp\u0119tana przez Niemc\u00f3w 6 lat wcze\u015bniej zmieni\u0142a w zasadzie w ka\u017cdym aspekcie oblicze naszego kontynentu. Jednym z wielu nast\u0119pstw tej wojny sta\u0142y si\u0119 zmiany granic. Granice Polski przesun\u0119\u0142y si\u0119 ze wschodu na zach\u00f3d. Dla mieszka\u0144c\u00f3w niemieckiego Bad Landeck oznacza\u0142o to perspektywie kilku lat przesiedlenie, ich miejsce mieli przecie\u017c zaj\u0105\u0107 Polacy, wygna\u0144cy zza Buga. Tym sposobem Bad Landeck sta\u0142 si\u0119 L\u0105dkiem-Zdrojem. Dzie\u0144 po niemieckiej kapitulacji,…<\/p>\n

Read More Read More<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1059,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[23,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1057"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1057"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1057\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1062,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1057\/revisions\/1062"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1059"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1057"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1057"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1057"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}