{"id":1119,"date":"2019-06-07T12:55:42","date_gmt":"2019-06-07T10:55:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/?p=1119"},"modified":"2019-06-08T17:16:59","modified_gmt":"2019-06-08T15:16:59","slug":"zbygniew-martynowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/2019\/06\/07\/zbygniew-martynowski\/","title":{"rendered":"Zbygniew Martynowski"},"content":{"rendered":"

Zbygniew Martynowski \u2013 ur. 5 XI 1908 r. w Laszkach Murowanych, pow. drohobycki w rodzinie nauczycieli. Brat matki (Heleny Paw\u0142owskiej-Martynowskiej), prof. Stanis\u0142aw Paw\u0142owski by\u0142 wybitnym naukowcem, rektorem Uniwersytetu Pozna\u0144skiego. Z jego inicjatywy powsta\u0142 Atlas Nazw Geograficznych S\u0142owia\u0144szczyzny Zachodniej.
\nZbygniew matur\u0119 zda\u0142 w Gimnazjum Klasycznym Ojc\u00f3w Jezuit\u00f3w w Chyrowie.
\nOd 1928 roku by\u0142 studentem Wydzia\u0142u Architektury Politechniki Lwowskiej. Po dw\u00f3ch latach studi\u00f3w zosta\u0142 skierowany na praktyk\u0119 studenck\u0105 na budowach, gdzie ci\u0119\u017cko pracowa\u0142 nosz\u0105c worki cementu i ceg\u0142y na plecach.
\nZachorowa\u0142 na gru\u017alic\u0119. Nast\u0119pny rok sp\u0119dzi\u0142 w szpitalu we Lwowie. Fakt ten spowodowa\u0142 przerwanie studi\u00f3w na architekturze. Po wyj\u015bciu ze szpitala zamieszka\u0142 w Try\u0144czy k\/Przeworska u rodziny.
\nW 1931 roku wraca do Krakowa i podejmuje nauk\u0119 w Szkole Rysunku u prof. Stanis\u0142awa Szukalskiego z USA, czasowo przebywaj\u0105cego w Polsce. Profesor s\u0142yn\u0105\u0142 z kontrowersyjnego podej\u015bcia do zasad nauczania na ASP w Krakowie, przez co wiele jego znakomitych projekt\u00f3w nie zosta\u0142o zrealizowanych.
\nZbygniew pobiera\u0142 nauki u prof. przez 2 lata, to wystarczy\u0142o, aby zaszczepi\u0107 w nim s\u0142owianofilstwo wyra\u017caj\u0105ce si\u0119 w poszukiwaniu warto\u015bci w sztuce staros\u0142owia\u0144skiej i spowodowa\u0142o rozpocz\u0119cie nauki na Wydziale Filologii Polskiej Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.
\nPrac\u0119 magistersk\u0105 obroni\u0142 w 1939 roku na temat wybranych dialekt\u00f3w obszaru podolskiego. Zosta\u0142 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim jako asystent s\u0142awnego j\u0119zykoznawcy Kazimierza Nitscha.
\nWybuch wojny powoduje konieczno\u015b\u0107 powrotu do rodzinnego domu w Try\u0144czy i wst\u0105pienia do Armii Krajowej, gdzie dzia\u0142a\u0142 w podziemnych organizacjach, uczestnicz\u0105c w zabezpieczaniu akcji dywersyjnych na szlakach kolejowych komunikuj\u0105cych Krak\u00f3w ze Lwowem. Prowadzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c tajne komplety dla m\u0142odzie\u017cy gimnazjalnej w le\u015bnym domu, kt\u00f3ry zamieszkiwa\u0142 nazywaj\u0105c go \u201eBud\u0105\u201d.<\/p>\n

\"\"
Zbygniew Martynowski. Zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w rodziny Martynowskich.<\/figcaption><\/figure>\n

W 1944 po\u015blubi\u0142 Jani\u0119 z Cegielskich. \u017bona posiada\u0142a kamienic\u0119 w Krakowie, ale tu\u017c po wojnie dokwaterowano osoby, a nawet ca\u0142e rodziny, kt\u00f3re straci\u0142y w\u0142asne domy w wyniki dzia\u0142a\u0144 wojennych. Dlatego Profesor Nitsch zabra\u0142 Zbygniewa do swego mieszkania. Kt\u00f3rego\u015b dnia profesor znikn\u0105\u0142 na kilka dni. Po powrocie powiedzia\u0142: \u201eZa\u0142atwi\u0142em Ziemi\u0119 K\u0142odzk\u0105\u201d.
\nTak \u017cartobliwie skomentowa\u0142 historyczny fakt. Ot\u00f3\u017c polscy i czescy naukowcy, m.in. prof. Nitsch i czeski prof. Niejedli, zostali wezwani przez Stalina do Moskwy, w celu zaprowadzenia \u0142adu na granicy polsko-czeskiej i zako\u0144czenia sporu o przynale\u017cno\u015b\u0107 Ziemi K\u0142odzkiej. Po argumentacji polskich naukowc\u00f3w, Stalin przyzna\u0142 Ziemi\u0119 K\u0142odzk\u0105 Polsce.
\nPo wojnie Zbygniew wraca do Krakowa i na Uniwersytet, prowadz\u0105c badania dialektologiczne G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. Wraz ze swym profesorem udaj\u0105 si\u0119 do Polanicy-Zdroju na wizytacj\u0119 z okazji konferencji na temat zagospodarowania \u201eZiem Odzyskanych\u201d. Jest to 1945 rok i jest to pocz\u0105tek epopei Zbygniewa Martynowskiego na Ziemi K\u0142odzkiej.
\nJu\u017c w 1946, przeprowadza si\u0119 z s\u0119dziwego Krakowa do r\u00f3wnie starego i urodziwego, cho\u0107 malutkiego, L\u0105dka-Zdroju. Zamieszkuje z rodzin\u0105 w domu, kt\u00f3ry nazywa \u201eArka\u201d przy ul. Brzozowej.
\nNatychmiast przyst\u0119puje do organizacji szkolnictwa, krzewienia polsko\u015bci, krajoznawstwa i przewodnictwa turystycznego. Skupia si\u0119 na problemach etnografii i etymologii L\u0105dka oraz regionu.
\nOrganizuje w L\u0105dku gimnazjum, w kt\u00f3rym uczy j\u0119zyka polskiego, historii, a od 1956 j\u0119zyka rosyjskiego. Jest r\u00f3wnie\u017c \u201eznakarzem\u201d \u2013 jest to dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz PTTK, polegaj\u0105ca na oznakowaniu szlak\u00f3w turystycznych i podczas wykonywania tej czynno\u015bci, zostaje aresztowany w okolicach Bor\u00f3wkowej G\u00f3ry pod zarzutem dywersyjnych dzia\u0142a\u0144 na rzecz Czechos\u0142owacji. Na t\u0119 wypraw\u0119 zabra\u0142 ze sob\u0105 trzyletniego syna Warcis\u0142awa \u2013 aresztowano ich obu. Wartka zwolniono nast\u0119pnego dnia. Natomiast Zbygniew wyszed\u0142 na wolno\u015b\u0107 po kilku miesi\u0105cach, dzi\u0119ki interwencji wojewody opolskiego Zbigniewa Kwieci\u0144skiego (Kulczyckiego). By\u0142 to rok 1948.
\nNadal aktywnie dzia\u0142a w Podkomisji Sudeckiej ds. ustalania nazewnictwa polskiego, desygnowany przez profesora Stanis\u0142awa Rosponda \u2013 j\u0119zykoznawc\u0119 na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim. Pracuje w ww komisji wesp\u00f3\u0142 z Marianem Ci\u0119\u017ckowskim i bratem W\u0142adys\u0142awem Martynowskim. W 1949 r. Zbygniew jest jednym z za\u0142o\u017cycieli l\u0105deckiego ko\u0142a PTT (Polskie Towarzystwo Tatrza\u0144skie) i jego przewodnicz\u0105cym.
\nW 1951 umiera jego \u017cona Janina.
\n4 lata p\u00f3\u017aniej \u017ceni si\u0119 ponownie z Zofi\u0105, c\u00f3rk\u0105 malarza krakowskiego Erwina Czerwenko. Po rocznym pobycie w L\u0105dku, pa\u0144stwo Zofia i Zbygniew wyje\u017cd\u017caj\u0105 do Krakowa i zamieszkuj\u0105 w domu rodzinnym p. Zofii.
\nW 1962 roku rodzina Martynowskich wraca do L\u0105dka i Zbygniew podejmuje prac\u0119 w szkolnictwie L\u0105dka, Stronia \u015al\u0105skiego, Bystrzycy i K\u0142odzka. Odwa\u017cna interpretacja politycznej rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej przysz\u0142o mu \u017cy\u0107, powodowa\u0142a konflikty i szykany za strony administracji szkolnictwa.
\nDegradacja znaczenia warto\u015bci tego niezwyk\u0142ego cz\u0142owieka, przebiega\u0142a konsekwentnie, d\u0142ugotrwale i skutecznie. Zosta\u0142 usuni\u0119ty z l\u0105deckiego Liceum do Szko\u0142y Podstawowej. Z nauczyciela j\u0119zyka polskiego z tytu\u0142em magistra filologii polskiej po Uniwersytecie Jagiello\u0144skim zostaje nauczycielem j\u0119zyka rosyjskiego i dalej zostaje przeniesiony do biblioteki.<\/p>\n

\"\"
Zbygniew Martynowski. Zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w rodziny Martynowskich.<\/figcaption><\/figure>\n

Niezwykle skomplikowane i bardzo bogate \u017cycie Zb. Martynowskiego to przede wszystkim Jego potomstwo:
\nZ pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa
\nWarcis\u0142aw, ur. 1945
\nSambor, ur. 1947
\nZiemowit, ur 1950, zm. 2001
\nZ drugiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa
\nMaria, ur. 1956
\nHelena, ur. 1958
\nZbygniew-junior, ur. 1962.
\n26 VIII 1980 roku Zbygniew senior zorganizowa\u0142 statutowy zjazd Konfederacji Polski Niepodleg\u0142ej w swoim l\u0105deckim domu. Zjazd przyj\u0105\u0142 nazw\u0119 I Kongresu KPN. By\u0142a to pierwsza partia antykomunistyczna w okresie powojennym. Przyby\u0142o ponad 20 os\u00f3b, m.in. p\u00f3\u017aniejsi liderzy KPN: Leszek Moczulski \u2013 przewodnicz\u0105cy, W\u0142adys\u0142aw Borowiec, Romuald Szeremetiew, Tadeusz Sta\u0144ski i Nina Milewska, kt\u00f3ra 1 wrze\u015bnia 1979 roku w Warszawie przed Grobem Nieznanego \u017bo\u0142nierza og\u0142osi\u0142a proklamowanie KPN.
\nPodczas l\u0105decki obrad dosz\u0142o do interwencji SB, ZOMO i WOP. Funkcjonariusze tych \u201es\u0142u\u017cb porz\u0105dkowych\u201d przybyli wi\u0119\u017aniarkami typu Star zwanymi przez opozycjonist\u00f3w \u201edyskotekami\u201d. Aresztowano wszystkich. L\u0105decki komisariat milicji nie mia\u0142 a\u017c tylu miejsc dla zatrzymanych, wobec tego wszystkich aresztowanych zamkni\u0119to w \u015bwietlicy milicyjnej, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105c z takiej sytuacji, kontynuowali obrady a\u017c do momentu, kiedy \u201edyskotekami\u201d zostali rozwiezieni po okolicznych wsiach.
\nP\u00f3\u017aniejsze aresztowania by\u0142y bardziej brzemienne w skutkach. Dzia\u0142ania KPN rozpocz\u0119te w domu Arka przy Brzozowej, Vaclav Havel nazwa\u0142 \u201epreludium do Aksamitnej Rewolucji w Czechos\u0142owacji\u201d.
\nZbygniew Martynowski \u2013 jedna z najpi\u0119kniejszych postaci naszego regionu. Ukocha\u0142 Ziemi\u0119 K\u0142odzk\u0105, a w niej L\u0105dek-Zdr\u00f3j. 12 stycznia 1993 roku zgin\u0105\u0142 w Krakowie potr\u0105cony przez samoch\u00f3d.
\nSpoczywa na l\u0105deckim cmentarzu parafialnym z synem Ziemowitem i synow\u0105 Renat\u0105 Dziudzi\u0105 Martynowsk\u0105. \u201eW Ziemi, kt\u00f3rej by\u0142 oddany, a kt\u00f3ra przyj\u0119\u0142a Go na zawsze\u201d.
\nNazywany przez Jana Sakwerd\u0119 na \u0142amach Kultury Dolno\u015bl\u0105skiej z 1979 r. \u201eRegionalist\u0105\u201d, potwierdza s\u0142uszno\u015b\u0107 tego okre\u015blenia licznymi publikacjami s\u0105 to:
\n1) Sudety
\n2) Ziemia K\u0142odzka i G\u00f3ry Opawskie
\n3) L\u0105dek-Zdr\u00f3j i okolice (z prof. K.R.Mazurkiem)
\noraz wieloma artyku\u0142ami, m.in.:
\n1) Problemy etnograficzne i nazewnicze Ziemi K\u0142odzkiej z 1967 r.;
\n2) Krowiarki z 1971 r. (Informator Krajoznawczy);
\n3) Ba\u015bnie i legendy Ziemi K\u0142odzkiej z 1972 r. (tam\u017ce);
\n4) Rze\u017abiarska Rodzina Klahr\u00f3w z 1973 r. (tam\u017ce);
\n5) Ko\u015bci\u00f3\u0142 farny w L\u0105dku-Zdroju z 1983 r. (tam\u017ce);
\n6) Zarys dziej\u00f3w L\u0105dka z 1984 r. (tam\u017ce).<\/p>\n

Opracowa\u0142a na podstawie Zeszyt\u00f3w Muzeum Ziemi K\u0142odzkiej z 1994 roku oraz wspomnie\u0144 syna Warcis\u0142awa Martynowskiego<\/p>\n

Ewa Zadora<\/p>\n

\n

Zbygniew to ten, kt\u00f3ry zbywa si\u0119 gniewu i to jest prawid\u0142owe imi\u0119 bohatera tej opowie\u015bci.
\nNa cmentarzu parafialnym, na kt\u00f3rym spoczywa, nagrobek wykona\u0142a Ewa Bayer pope\u0142niaj\u0105c b\u0142\u0105d w liternictwie imienia, wpisuj\u0105c Zbigniew zamiast Zbygniew.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zbygniew Martynowski \u2013 ur. 5 XI 1908 r. w Laszkach Murowanych, pow. drohobycki w rodzinie nauczycieli. Brat matki (Heleny Paw\u0142owskiej-Martynowskiej), prof. Stanis\u0142aw Paw\u0142owski by\u0142 wybitnym naukowcem, rektorem Uniwersytetu Pozna\u0144skiego. Z jego inicjatywy powsta\u0142 Atlas Nazw Geograficznych S\u0142owia\u0144szczyzny Zachodniej. Zbygniew matur\u0119 zda\u0142 w Gimnazjum Klasycznym Ojc\u00f3w Jezuit\u00f3w w Chyrowie. Od 1928 roku by\u0142 studentem Wydzia\u0142u Architektury Politechniki Lwowskiej. Po dw\u00f3ch latach studi\u00f3w zosta\u0142 skierowany na praktyk\u0119 studenck\u0105 na budowach, gdzie ci\u0119\u017cko pracowa\u0142 nosz\u0105c worki cementu i ceg\u0142y na plecach. Zachorowa\u0142 na…<\/p>\n

Read More Read More<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1118,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[26,23,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1119"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1119"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1119\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1124,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1119\/revisions\/1124"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}