{"id":1363,"date":"2019-10-05T17:41:12","date_gmt":"2019-10-05T15:41:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/?p=1363"},"modified":"2019-10-05T18:02:22","modified_gmt":"2019-10-05T16:02:22","slug":"jest-taki-dom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/2019\/10\/05\/jest-taki-dom\/","title":{"rendered":"Jest taki dom"},"content":{"rendered":"

Chyba ka\u017cdy l\u0105dczanin kojarzy dom nad Bia\u0142\u0105 L\u0105deck\u0105, kt\u00f3rego \u015bciana pokryta jest du\u017cym malowid\u0142em. Teraz mo\u017ce s\u0142abiej widocznym ni\u017c kiedy\u015b, bo zas\u0142oni\u0119tym przez drzewa, ale nadal wzbudzaj\u0105cym zainteresowanie przyjezdnych. Przed wojn\u0105 w domu przy Uferstrasse 4 (obecnie Nadbrze\u017cna 4) mieszka\u0142 mistrz malarski (malermeister) Franz Fellmann. Trzeba tu wyja\u015bni\u0107, \u017ce chodzi tu bardziej o malarza budowlanego ni\u017c artyst\u0119 malarza. Przed 1945 rokiem budynek z pewno\u015bci\u0105 pokryty by\u0142 te\u017c napisami. Obok wspomnianego wy\u017cej malowid\u0142a, nad rz\u0119dem trzech okien by\u0142 napis Franz Fellmann Malermeister. Napisy zdobi\u0142y te\u017c boczn\u0105 \u015bcian\u0119 budynku, chocia\u017c z racji niezbyt dobrej jako\u015bci zdj\u0119cia ci\u0119\u017cko powiedzie\u0107 o czym m\u00f3wi\u0142y. By\u0107 mo\u017ce by\u0142a to jaka\u015b reklama. Co ciekawe, pod adresem Uferstrasse 4a mieszka\u0142 inny mistrz malarski – Fellmann Gerhard, by\u0107 mo\u017ce brat Franza.<\/p>\n

\"\"
Budynek przy ul. Nadbrze\u017cnej 4, zdj\u0119cie sprzed 1945 r. (ze zbior\u00f3w w\u0142asnych).<\/figcaption><\/figure>\n

Kim jest posta\u0107 przedstawiona na malowidle? To \u015bwi\u0119ty \u0141ukasz, autor trzeciej Ewangelii. Nie nale\u017ca\u0142 do grona dwunastu aposto\u0142\u00f3w Jezusa, chrzest mia\u0142 przyj\u0105\u0107 z r\u0105k \u015bw. Paw\u0142a Aposto\u0142a podczas jego drugiej podr\u00f3\u017cy misyjnej. Wtedy te\u017c zosta\u0142 jego uczniem. Wed\u0142ug tradycji \u015bw. \u0141ukasz zmar\u0142 w Beocji (historyczna kraina w Grecji) w wieku 84 lat, a pochowany zosta\u0142 w Efezie lub Tebach.
\nW VI wieku zacz\u0119to przypisywa\u0107 mu autorstwo wielu ikon, w tym obrazu Marii Theotokos, Czarnej Madonny czy wizerunku Matki Boskiej Kostromskiej.
\nWedle tradycji \u015bw. \u0141ukasz by\u0142 lekarzem, jak o tym pisze wprost \u015bw. Pawe\u0142 Aposto\u0142, dlatego te\u017c cz\u0119sto przedstawiany jest w czapce lekarskiej. Jego atrybutami s\u0105 byk, w\u00f3\u0142, ksi\u0119ga, zw\u00f3j, paleta malarska, papier i kamie\u0144. \u015awi\u0119ty \u0141ukasz jest patronem Hiszpanii, introligator\u00f3w, lekarzy chirurg\u00f3w, rze\u017abiarzy, grafik\u00f3w, historyk\u00f3w, notariuszy, z\u0142otnik\u00f3w oraz malarzy. Chyba ostatni z wymienionych zawod\u00f3w spowodowa\u0142 umieszczenie portretu \u015bw. \u0141ukasza na \u015bcianie budynku przy ul. Nadbrze\u017cnej 4.<\/p>\n

\"\"
Wizerunek \u015bw. \u0141ukasza na \u015bcianie budynku przy ul. Nadbrze\u017cnej 4 (ze zbior\u00f3w w\u0142asnych).<\/figcaption><\/figure>\n

\u015awi\u0119ty \u0141ukasz przedstawiony zosta\u0142 tam jako unosz\u0105cy si\u0119 na ob\u0142oku, z aureol\u0105 nad g\u0142ow\u0105. Na malowidle uchwycony zosta\u0142 moment, w kt\u00f3rym \u015bwi\u0119ty tworzy wizerunek Matki Boskiej. \u015awiadczy o tym trzymana w lewej r\u0119ce paleta z farbami, a w prawej p\u0119dzel. Przed nim na sztaludze znajduje si\u0119 p\u0142\u00f3tno z Matk\u0105 Bosk\u0105.
\nW dziele “Translatio Tabulae Beatae Mariae Virginis, quam Sanctus Lucas depinxit propris manibus” (“Przenosiny tablicy B\u0142ogos\u0142awionej Maryi Dziewicy, kt\u00f3r\u0105 \u015bwi\u0119ty \u0141ukasz wymalowa\u0142 w\u0142asnymi r\u0119kami”) przedstawiono legend\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z powstaniem wizerunku Maryi.
\nMia\u0142 go namalowa\u0107 \u015bw. \u0141ukasz Ewangelista na deskach sto\u0142u, przy kt\u00f3rym posi\u0142ki spo\u017cywa\u0142a \u015awi\u0119ta Rodzina w domu Maryi w Jerozolimie. Obraz do Konstantynopola przeni\u00f3s\u0142 cesarz Konstantyn Wielki. Zosta\u0142 tam umieszczony w \u015bwi\u0105tyni i zacz\u0105\u0142 s\u0142yn\u0105\u0107 \u0142askami. Nast\u0119pnie mia\u0142 zosta\u0107 podarowany ksi\u0119ciu ruskiemu Lwu Halickiemu. W czasie wojny prowadzonej na Rusi przez Ludwika W\u0119gierskiego (Andegawe\u0144skiego) obraz ukryty zosta\u0142 na zamku w Be\u0142zie. Po zdobyciu zamku przez Ludwika, namiestnikiem w nim zasiadaj\u0105cym zosta\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 opolski W\u0142adys\u0142aw Opolczyk. Po raz ostatni wizerunek stworzony, wed\u0142ug legendy, r\u0119k\u0105 samego \u015bw. \u0141ukasza zmieni\u0142 miejsce przechowywania. W\u0142adys\u0142aw Opolczyk nakaza\u0142 umie\u015bci\u0107 go w ufundowanym przez siebie klasztorze paulin\u00f3w w… Cz\u0119stochowie. Obraz ten to oczywi\u015bcie obraz Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej.<\/p>\n

\"\"
Giovanni Francesco Barbieri “\u0141ukasz Maluj\u0105cy ikon\u0119 Maryi z Dzieci\u0105tkiem”. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n

A co z malowid\u0142em na \u015bcianie budynku? Niestety z roku na rok blednie i niszczeje. Wymaga r\u0119ki fachowego konserwatora, kt\u00f3ry przywr\u00f3ci\u0142by mu blask.<\/p>\n

Przy okazji polecam lektur\u0119 ksi\u0105\u017cki Marka Sikorskiego – L\u0105dek-Zdr\u00f3j. Zabytki i historia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chyba ka\u017cdy l\u0105dczanin kojarzy dom nad Bia\u0142\u0105 L\u0105deck\u0105, kt\u00f3rego \u015bciana pokryta jest du\u017cym malowid\u0142em. Teraz mo\u017ce s\u0142abiej widocznym ni\u017c kiedy\u015b, bo zas\u0142oni\u0119tym przez drzewa, ale nadal wzbudzaj\u0105cym zainteresowanie przyjezdnych. Przed wojn\u0105 w domu przy Uferstrasse 4 (obecnie Nadbrze\u017cna 4) mieszka\u0142 mistrz malarski (malermeister) Franz Fellmann. Trzeba tu wyja\u015bni\u0107, \u017ce chodzi tu bardziej o malarza budowlanego ni\u017c artyst\u0119 malarza. Przed 1945 rokiem budynek z pewno\u015bci\u0105 pokryty by\u0142 te\u017c napisami. Obok wspomnianego wy\u017cej malowid\u0142a, nad rz\u0119dem trzech okien by\u0142 napis Franz Fellmann…<\/p>\n

Read More Read More<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1359,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[23,32,22],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1363"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1363"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1363\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1370,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1363\/revisions\/1370"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}