{"id":876,"date":"2019-03-17T16:47:01","date_gmt":"2019-03-17T15:47:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/?p=876"},"modified":"2020-05-08T20:57:14","modified_gmt":"2020-05-08T18:57:14","slug":"ryszard-malkowski-poczatki-wladzy-polskiej-i-polskiego-osadnictwa-w-ladku-zdroju-po-ii-wojnie-swiatowej-cz-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/2019\/03\/17\/ryszard-malkowski-poczatki-wladzy-polskiej-i-polskiego-osadnictwa-w-ladku-zdroju-po-ii-wojnie-swiatowej-cz-1\/","title":{"rendered":"Ryszard Ma\u0142kowski – Pocz\u0105tki w\u0142adzy polskiej i polskiego osadnictwa w L\u0105dku-Zdroju po II wojnie \u015bwiatowej [cz. 1]"},"content":{"rendered":"

Ryszard Ma\u0142kowski<\/strong><\/p>\n

Pocz\u0105tki w\u0142adzy polskiej i polskiego osadnictwa w L\u0105dku-Zdroju po II wojnie \u015bwiatowej (cz\u0119\u015b\u0107 1)<\/strong><\/p>\n

Artyku\u0142 powsta\u0142 niemal wy\u0142\u0105cznie na podstawie materia\u0142\u00f3w archiwalnych znajduj\u0105cych si\u0119 w Archiwum Pa\u0144stwowym Miasta Wroc\u0142awia i Wojew\u00f3dztwa Wroc\u0142awskiego we Wroc\u0142awiu (akta Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego i jego wydzia\u0142\u00f3w, PUR), w Archiwum KW PZPR we Wroc\u0142awiu, w Powiatowym Archiwum Pa\u0144stwowym w K\u0142odzku, w Sk\u0142adnicy Akt przy Prezydium MRN w L\u0105dku-Zdroju oraz w archiwach szeregu miejscowych instytucji. Dane te zosta\u0142y uzupe\u0142nione wywiadami przeprowadzonymi z szeregiem os\u00f3b spo\u015br\u00f3d autochton\u00f3w, pionier\u00f3w, pierwszych przedstawicieli w\u0142adz polskich w mie\u015bcie. Literatura dotycz\u0105ca \u015al\u0105ska dostarczy\u0142a tylko og\u00f3lniejszych informacji. O L\u0105dku niewiele w niej wiadomo\u015bci. Brak dot\u0105d zupe\u0142nie opracowania odnosz\u0105cego si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do tego miasta.<\/p>\n

Za dat\u0119 wyzwolenia L\u0105dka nale\u017cy przyj\u0105\u0107: dzie\u0144 zwyci\u0119stwa – 9 V 1945 r. W tym dniu w godzinach popo\u0142udniowych od strony czeskiego miasta Javornik z lasu wy\u0142oni\u0142a si\u0119 grupa kilkudziesi\u0119ciu \u017co\u0142nierzy radzieckich, kt\u00f3r\u0105 dowodzi\u0142 major Nowiczenko. W zwi\u0105zku z tym, ze w L\u0105dku nie by\u0142o jednostek niemieckich, nie dosz\u0142o do \u017cadnych walk. Mieszka\u0144cy powywieszali bia\u0142e flagi na znak poddania miasta wkraczaj\u0105cym \u017co\u0142nierzom [1]<\/a>.<\/p>\n

Mieszka\u0144cy L\u0105dka w zasadzie pozostali do ko\u0144ca wojny w mie\u015bcie. Do rzadko\u015bci nale\u017ca\u0142y wypadki ucieczki st\u0105d Niemc\u00f3w w g\u0142\u0105b Rzeszy. Uciekali tylko ludzie skompromitowani, nale\u017c\u0105cy do SS lub czo\u0142owi aktywi\u015bci NSDAP. R\u00f3wnie\u017c w\u0142adze miejskie pozosta\u0142y na miejscu. Z chwil\u0105 przybycia \u017co\u0142nierzy radzieckich niemiecki Zarz\u0105d Miejski przekaza\u0142 oficjalnie w\u0142adz\u0119 w r\u0119ce mjra Nowiczenki, kt\u00f3ry rozkazem wy\u017cszych w\u0142adz wojskowych zosta\u0142 mianowany wojskowym komendantem miasta [2]<\/a>.<\/p>\n

W rejonie L\u0105dka nie by\u0142o dzia\u0142a\u0144 wojennych, gdy\u017c Armia Radziecka posz\u0142a na zach\u00f3d, na Berlin, pozostawiaj\u0105c na boku tereny podsudeckie i ograniczaj\u0105c si\u0119 tylko do zabezpieczenia swego po\u0142udniowego skrzyd\u0142a. Dzi\u0119ki temu miasto nie dozna\u0142o \u017cadnych zniszcze\u0144. L\u0105dek, jak wszystkie miejscowo\u015bci ziemi k\u0142odzkiej, ocala\u0142, powr\u00f3ci\u0142 do Macierzy bez strat. Przed wycofaniem si\u0119, z regionu k\u0142odzkiego wojska niemieckie zaminowa\u0142y kilka l\u0105deckich zak\u0142ad\u00f3w leczniczych, kt\u00f3rych jednak nie zd\u0105\u017cy\u0142y wysadzi\u0107 w powietrze. Ocalenie ich od zniszczenia nale\u017cy zawdzi\u0119cza\u0107 po\u015bwieceniu si\u0119 jednostek, kt\u00f3re po wycofaniu si\u0119 Niemc\u00f3w zabezpieczy\u0142y urz\u0105dzenia lecznicze. Wed\u0142ug s\u0142\u00f3w miejscowego Polaka, znakomitego chirurga i specjalisty kuracyjnego, d\u0142ugoletni pracownik Domu Zdrojowego, Polak rodem z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, nazwiskiem Kobi\u00f3ra, z nara\u017ceniem \u017cycia rozminowa\u0142 nie tylko Dom Zdrojowy i kot\u0142ownie przeznaczone przez wycofuj\u0105cych si\u0119 Niemc\u00f3w na zniszczenie, ale uchroni\u0142 wszelkie urz\u0105dzenia przed kradzie\u017c\u0105 i spustoszeniem, zabezpieczaj\u0105c tym samym dla pa\u0144stwa du\u017cej warto\u015bci maj\u0105tek [3]<\/a>. Nie uda\u0142o si\u0119 jednak zabezpieczy\u0107 ca\u0142ego mienia znajduj\u0105cego si\u0119 w L\u0105dku. Niemcy w pocz\u0105tkowym okresie wiele cennych przedmiot\u00f3w ukryli lub po kryjomu wywie\u017ali. Reszty dope\u0142ni\u0142y jednostki przest\u0119pcze, korzystaj\u0105ce ze sprzyjaj\u0105cych temu warunk\u00f3w, jak trudny pocz\u0105tkowy okres organizowania si\u0119 w\u0142adz polskich, brak kadrowych pracownik\u00f3w administracyjnych i rozpoznania terenu oraz du\u017cy ruch ludno\u015bci, nie notowany dotychczas w dziejach naszego pa\u0144stwa.<\/p>\n

Brak \u015bcis\u0142ych danych statystycznych nie pozwala na okre\u015blenie dok\u0142adnej liczby mieszka\u0144c\u00f3w miasta w chwili jego wyzwolenia. Wed\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 archiwalnych w maju 1945 r. zamieszkiwa\u0142o L\u0105dek oko\u0142o 5000 os\u00f3b ludno\u015bci niemieckiej i 300 os\u00f3b ludno\u015bci polskiej [4]<\/a>. Nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce za ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 przyj\u0119to uwa\u017ca\u0107 Polak\u00f3w miejscowego pochodzenia. Ponadto w L\u0105dku znajdowa\u0142o si\u0119 wiele os\u00f3b narodowo\u015bci niemieckiej nigdzie nie rejestrowanych.<\/p>\n

Liczba ludno\u015bci L\u0105dka zaraz po wyzwoleniu by\u0142a wy\u017csza ni\u017c przed wojn\u0105, kiedy wynosi\u0142a 4861 os\u00f3b. Sytuacja ta by\u0142a rezultatem dzia\u0142a\u0144 wojennych. W zwi\u0105zku z cz\u0119stymi nalotami na miasta wielu Niemc\u00f3w z g\u0142\u0119bi Rzeszy ucieka\u0142a do region\u00f3w po\u0142o\u017conych z dala od o\u015brodk\u00f3w przemys\u0142owych, do miejscowo\u015bci zapewniaj\u0105cych spok\u00f3j i bezpiecze\u0144stwo. Ponadto tysi\u0105ce Niemc\u00f3w pod wp\u0142ywem goebbelsowskiej propagandy w obawie przed Armi\u0105 Radzieck\u0105 i Wojskiem Polskim ucieka\u0142o na zach\u00f3d, a wielu spo\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142o si\u0119 w bezpiecznych Sudetach.<\/p>\n

Po kapitulacji miasta i przekazaniu w\u0142adzy mjrowi Nowiczence miejscowe w\u0142adze i urz\u0119dy za zgod\u0105 komendanta kontynuowa\u0142y normalnie swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Komenda Wojskowa Miasta, kt\u00f3ra umie\u015bci\u0142a si\u0119 w ratuszu, ograniczy\u0142a si\u0119 do nadzoru dzia\u0142alno\u015bci w\u0142adz niemieckich. Stan taki istnia\u0142 do chwili przej\u0119cia w\u0142adzy przez Polak\u00f3w. Dopiero 15 VI 1945 r. przyjecha\u0142 do L\u0105dka ob. Stanis\u0142aw Latos, kt\u00f3ry zosta\u0142 wyznaczony przez Pe\u0142nomocnika Rz\u0105du Okr\u0119gu Bystrzyckiego na burmistrza miasta. Razem z nim przyby\u0142o 5 milicjant\u00f3w, maj\u0105cych stanowi\u0107 przysz\u0142\u0105 za\u0142og\u0119 posterunku MO. Zastali miasto przeludnione, zamieszka\u0142e przez Niemc\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych niewielk\u0105 liczb\u0119 stanowili Polacy posiadaj\u0105cy obywatelstwo niemieckie. W tych warunkach trzeba by\u0142o przyst\u0105pi\u0107 do organizacji w\u0142adz polskich. Nie mog\u0142o to jednak nast\u0105pi\u0107 od razu ze wzgl\u0119du na brak obywateli polskich, kt\u00f3rych do 20 VI 1945 r. przyjecha\u0142o zaledwie 15.<\/p>\n

Polacy przybywaj\u0105c do L\u0105dka zastali miasto wprawdzie nie zniszczone, niemniej jednak wiele trzeba by\u0142o w p\u00f3\u017aniejszym okresie w\u0142o\u017cy\u0107 pracy, aby sta\u0142o si\u0119 ono takim, jakim jest dzisiaj. W odr\u00f3\u017cnieniu do stanu obecnego L\u0105dek nie mia\u0142 wtedy w og\u00f3le asfaltowych nawierzchni ulic. G\u0142\u00f3wne ulice by\u0142y w zasadzie brukowane, o twardej nawierzchni, ale wymaga\u0142y remontu. Wiele ulic miasta mia\u0142o nawierzchnie nie utwardzone, tak \u017ce w porze deszczowej trudno by\u0142o si\u0119 \u00a0po nich porusza\u0107. Odczuwano te\u017c brak odpowiedniej ilo\u015bci chodnik\u00f3w, istniej\u0105ce za\u015b by\u0142y przewa\u017cnie brukowane lub \u017cwirowane. R\u00f3wnie\u017c aleje parkowe znajdowa\u0142y si\u0119 w gorszym stanie ni\u017c w p\u00f3\u017aniejszym okresie. Miasto posiada\u0142o wprawdzie elektryczne o\u015bwietlenie ulic, sie\u0107 wodoci\u0105gow\u0105 i gazow\u0105, jednak sie\u0107 ta wymaga\u0142a remontu i wymiany. Istniej\u0105ca gazownia mia\u0142a ma\u0142\u0105 moc i nie zabezpiecza\u0142a w pe\u0142ni ilo\u015bci gazu niezb\u0119dnej dla miasta. Wi\u0119cej za\u015b ani\u017celi w okresie p\u00f3\u017aniejszym znajdowa\u0142o si\u0119 w cz\u0119\u015bci zdrojowej kwietnik\u00f3w i klomb\u00f3w. Stosunkowo du\u017co by\u0142o hoteli i pensjonat\u00f3w. Wi\u0119cej ni\u017c dzisiaj istnia\u0142o restauracji, kawiar\u0144 i innych lokali typu rozrywkowego, gdy\u017c miejscowo\u015b\u0107 by\u0142a nastawiona na pobyt w niej kuracjuszy nale\u017c\u0105cych do zamo\u017cnych warstw spo\u0142ecznych. Stan budynk\u00f3w by\u0142 r\u00f3\u017cny. W dobrym stanie znajdowa\u0142y si\u0119 budynki w cz\u0119\u015bci zdrojowej miasta, natomiast w znacznie gorszym w rejonie rynku.<\/p>\n

Po przej\u0119ciu od niemieckiego burmistrza dra Scheina urz\u0119dowania przez polskiego burmistrza Latosa w pierwszym rz\u0119dzie przyst\u0105piono do likwidacji niemieckiego Zarz\u0105du Gminnego oraz niemieckiego aparatu porz\u0105dkowego. W miar\u0119 nap\u0142ywu Polak\u00f3w stopniowo likwidowano wszystkie niemieckie instytucje. Jednak do ko\u0144ca roku szkolnego umo\u017cliwiono dzieciom niemieckim kontynuowanie nauki w ich szkole.<\/p>\n

Z chwil\u0105 rozpocz\u0119cia urz\u0119dowania przez polskiego burmistrza ludno\u015b\u0107 niemiecka stara\u0142a si\u0119 robi\u0107 wszystko, aby przeszkodzi\u0107 w organizowaniu i dzia\u0142alno\u015bci nowych w\u0142adz. Liczy\u0142a ona na tymczasowo\u015b\u0107 w\u0142adz polskich i nie traktowa\u0142a powa\u017cnie tego, \u017ce w ko\u0144cu b\u0119dzie musia\u0142a te ziemie raz na zawsze opu\u015bci\u0107. Og\u0142oszenia, zarz\u0105dzenia i informacje wywieszane publicznie by\u0142y po kryjomu usuwane przez Niemc\u00f3w. Demonstrowali oni w ten spos\u00f3b wrogo\u015b\u0107 wobec w\u0142adz polskich i ich nieuznawanie. Ukrywali towary z prowadzonych przez siebie sklep\u00f3w, zapasy \u017cywno\u015bci i inne warto\u015bciowe przedmioty. Sklepy i inne zak\u0142ady us\u0142ugowe z chwil\u0105 przejmowania ich przez w\u0142adze polskie okazywa\u0142y si\u0119 przewa\u017cnie puste. W pocz\u0105tkowym okresie ludno\u015b\u0107 niemiecka, kt\u00f3ra nie by\u0142a rejestrowana, mog\u0142a po kryjomu wyje\u017cd\u017ca\u0107 i wywozi\u0107 r\u00f3\u017cne towary [5]<\/a>. Dopiero z chwil\u0105 nap\u0142ywu Polak\u00f3w mo\u017cna by\u0142o zorganizowa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 kontrol\u0119 nad t\u0105 ludno\u015bci\u0105. Du\u017cej pomocy w organizowaniu w\u0142adz polskich udzielili polscy \u017co\u0142nierze z 2 armii WP, przybyli do L\u0105dka pod koniec czerwca 1945 r. Dow\u00f3dca oddzia\u0142u stacjonuj\u0105cego w L\u0105dku major Bielacki udzieli\u0142 szerokiego poparcia nowo organizuj\u0105cym si\u0119 w\u0142adzom polskim [6]<\/a>. Pomoc okaza\u0142a r\u00f3wnie\u017c Komenda Miasta i wojska radzieckie stacjonuj\u0105ce w L\u0105dku. \u017bo\u0142nierze polscy i radzieccy stanowili ochron\u0119 wa\u017cniejszych budynk\u00f3w i urz\u0105dze\u0144, zabezpieczaj\u0105c je przed zniszczeniem i grabie\u017c\u0105.<\/p>\n

Pod koniec czerwca Komendantem Wojskowym Miasta zosta\u0142 oficer 2 armii WP por. Stanis\u0142aw Sok\u00f3\u0142. Wraz z nap\u0142ywem Polak\u00f3w zachodzi\u0142a potrzeba rejestrowania ich oraz urz\u0119dowego i oficjalnego przyznawania mieszka\u0144 i gospodarstw. W zwi\u0105zku z tym w pierwszej po\u0142owie lipca 1945 r. utworzono Biuro Meldunkowe, kt\u00f3rego kierownikiem od 13 lipca zosta\u0142a Hanna Reiskiewicz. Otwarcie tego biura umo\u017cliwi\u0142o kontrol\u0119 ruchu ludno\u015bci oraz zabezpieczenie miasta przed elementami niepo\u017c\u0105danymi. Burmistrzowi umo\u017cliwi\u0142o to na podstawie danych personalnych dobieranie odpowiednich os\u00f3b do obsadzania wakuj\u0105cych stanowisk [7]<\/a>. Miejscowy urz\u0105d pocztowy kierowany by\u0142 przez Niemc\u00f3w do 16 lipca. 17 VII 1945 r. przej\u0105\u0142 agendy urz\u0119du Kazimierz Rogalski wyznaczony jako pe\u0142ni\u0105cy obowi\u0105zki kierownika przez Dyrekcj\u0119 Okr\u0119gu Poczt i Telegrafu we Wroc\u0142awiu z siedzib\u0105 w Legnicy. Od tego czasu plac\u00f3wka nosi nazw\u0119 L\u0105dek-Zdr\u00f3j.<\/p>\n

W okresie do sierpnia 1945 r. Polacy nap\u0142ywali do L\u0105dka w spos\u00f3b nie zorganizowany. Ludzie przyje\u017cd\u017cali tu przypadkowo lub byli kierowani w te strony przez znajomych. Pierwsza wi\u0119ksza fala osadnik\u00f3w nap\u0142yn\u0119\u0142a w sierpniu 1945 r. Aby zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed niepo\u017c\u0105danymi elementami, w\u0142adze miejskie wprowadzi\u0142y nakaz oddawania dowod\u00f3w osobistych w Biurze Meldunkowym zaraz po przybyciu do L\u0105dka. Jako dokument zast\u0119pczy wydawano specjaln\u0105 legitymacj\u0119, z kt\u00f3r\u0105 nowo przyby\u0142y osadnik udawa\u0142 si\u0119 do Pa\u0144stwowego Urz\u0119du Repatriacyjnego w Bystrzycy K\u0142odzkiej. Tam otrzymywa\u0142 za\u015bwiadczenie zatwierdzaj\u0105ce jego osiedlenie w L\u0105dku. Wracaj\u0105c, otrzymywa\u0142 z powrotem dow\u00f3d to\u017csamo\u015bci i stawa\u0142 si\u0119 od tej chwili mieszka\u0144cem L\u0105dka.<\/p>\n

W okresie powojennym odczuwa\u0142o si\u0119 braki w zaopatrzeniu miasta w \u017cywno\u015b\u0107 i artyku\u0142y codziennego u\u017cytku. W celu usprawnienia zaopatrzenia i \u017cycia gospodarczego miasta powo\u0142ano 15 VIII 1945 r. Referat Zaopatrzenia i Referat Aprowizacji. W\u0142adze miejskie w sierpniu 1945 r. uruchomi\u0142y Miejskie Zak\u0142ady Krawieckie, kt\u00f3rych kierownikiem zosta\u0142a Zofia \u0141uczy\u0144ska. Uruchomiono te\u017c fabryk\u0119 zabawek, na miejscu kt\u00f3rej powsta\u0142a w p\u00f3\u017aniejszym czasie Wytw\u00f3rnia Win i Sok\u00f3w. Kierownikiem fabryki zosta\u0142 Stanis\u0142aw Purzycki. W tym samym roku w celu w\u0142a\u015bciwego zarz\u0105dzania istniej\u0105cymi zak\u0142adami us\u0142ugowymi i przemys\u0142owymi powo\u0142ano przy Zarz\u0105dzie Miejskim Referat Przemys\u0142owy. W\u0142adze miejskie zatroszczy\u0142y si\u0119 o to, aby miasto mia\u0142o swoj\u0105 stra\u017c po\u017carn\u0105, kt\u00f3r\u0105 zorganizowano 14 IX 1945 r. Pierwszym jej komendantem zosta\u0142 Wiktor Kaleta [8].<\/a><\/p>\n

Koniec cz\u0119\u015bci 1
\nCz\u0119\u015b\u0107 2<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o materia\u0142u: www.sobotka.uni.wroc.pl<\/a>
\n\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: www.wikipedia.pl<\/a><\/p>\n

[1]<\/span><\/a> Wywiad przeprowadzony z ob. Helen\u0105 Krettek, zamieszkah1 w L\u0105dku-Zdroju, ul. Spacerowa 9<\/span><\/p>\n

[2]<\/a> Materia\u0142y archiwalne znajduj\u0105ce si\u0119 w Sk\u0142adnicy Akt przy MRN w L\u0105dku-Zdroju oraz wywiad przeprowadzony z ob. Gertrud\u0105 Klimczak, zamieszka\u0142\u0105 w L\u0105dku-Zdroju, ul. Zwyci\u0119stwa 6.<\/span><\/p>\n

[3]<\/a> Dolny \u015al\u0105sk, <\/em>praca zbiorowa pod red. K. Sosnowskiego i M. Suchockiego, Wroc\u0142aw 1948, Instytut Zachodni, cz. II, s. 190.<\/span><\/p>\n

[4]<\/a> Archiwum Pa\u0144stwowe Miasta Wroc\u0142awia i Woj. Wroc\u0142awskiego we Wroc\u0142awiu (dalej: AP Wroc\u0142aw), UWW, Wydzia\u0142 Osiedle\u0144czy, sygn. IX\/10, Pismo Referatu Osiedle\u0144czego do Inspektora Okr\u0119gowego w Legnicy z 28 V 1945 r.<\/span><\/p>\n

[5]<\/a> Wywiad przeprowadzony z b. burmistrzem ob. Stanis\u0142awem Latosem, zamieszka\u0142ym w L\u0105dku-Zdroju, ul. Graniczna, oraz z ob. W\u0142odzimierzem Musio\u0142kiem, zamieszka\u0142ym przy ul. Wolno\u015bci 1.<\/span><\/p>\n

[6]<\/a> Wywiad przeprowadzony z b. \u017co\u0142nierzem stacjonuj\u0105cym w L\u0105dku-Zdroju w 1945 r. ob. Foremnym, zamieszka\u0142ym w L\u0105dku-Zdroju, Rynek.<\/span><\/p>\n

[7]<\/a> Sk\u0142adnica Akt przy MRN w L\u0105dku-Zdroju, sygn. nr 338-339, teczki: Sprawy personalne, oraz wywiad jak w przyp. 5.<\/span><\/p>\n

[8]<\/a> Kronika Urz\u0119du Pocztowego w L\u0105dku <\/em>znajduj\u0105ca si\u0119 w L\u0105dku-Zdroju.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ryszard Ma\u0142kowski Pocz\u0105tki w\u0142adzy polskiej i polskiego osadnictwa w L\u0105dku-Zdroju po II wojnie \u015bwiatowej (cz\u0119\u015b\u0107 1) Artyku\u0142 powsta\u0142 niemal wy\u0142\u0105cznie na podstawie materia\u0142\u00f3w archiwalnych znajduj\u0105cych si\u0119 w Archiwum Pa\u0144stwowym Miasta Wroc\u0142awia i Wojew\u00f3dztwa Wroc\u0142awskiego we Wroc\u0142awiu (akta Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego i jego wydzia\u0142\u00f3w, PUR), w Archiwum KW PZPR we Wroc\u0142awiu, w Powiatowym Archiwum Pa\u0144stwowym w K\u0142odzku, w Sk\u0142adnicy Akt przy Prezydium MRN w L\u0105dku-Zdroju oraz w archiwach szeregu miejscowych instytucji. Dane te zosta\u0142y uzupe\u0142nione wywiadami przeprowadzonymi z szeregiem os\u00f3b spo\u015br\u00f3d autochton\u00f3w,…<\/p>\n

Read More Read More<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":877,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[23],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/876"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=876"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/876\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2217,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/876\/revisions\/2217"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/877"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}