{"id":941,"date":"2019-03-23T17:39:27","date_gmt":"2019-03-23T16:39:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/?p=941"},"modified":"2019-03-23T17:44:18","modified_gmt":"2019-03-23T16:44:18","slug":"janusz-kucmin-kolej-zelazna-w-sudetach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/2019\/03\/23\/janusz-kucmin-kolej-zelazna-w-sudetach\/","title":{"rendered":"Janusz Ku\u0107min – Kolej \u017celazna w Sudetach"},"content":{"rendered":"

Janusz Ku\u0107min<\/strong>
\nKolej \u017celazna w Sudetach<\/strong>
\nSto lat Kolei Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej<\/strong><\/p>\n

W roku 1997 przypada setna rocznica uruchomienia linii kolejowej z Krosnowic do Stronia \u015al\u0105skiego zwanej Kolej\u0105 Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej. Otwarto j\u0105 oficjalnie 14 listopada 1897 roku [1]<\/a>. By\u0142a ona odga\u0142\u0119zieniem linii g\u0142\u00f3wnej z Wroc\u0142awia przez K\u0142odzko do Mi\u0119dzylesia i Lichkova w Czechach. Po\u0142\u0105czenie kolejowe K\u0142odzka z Wroc\u0142awiem, b\u0119d\u0105ce pierwszym szlakiem \u017celaznym na Ziemi K\u0142odzkiej, uruchomiono w roku 1874, dok\u0142adnie 21 wrze\u015bnia oddano do u\u017cytku malowniczo poprowadzon\u0105 Prze\u0142omem Bardzkim nitk\u0119 tor\u00f3w z Barda do K\u0142odzka [2]<\/a>. Pomi\u0119dzy stacjami Bardo \u015al\u0105skie i \u0141awica przebito tunel o d\u0142ugo\u015bci 364 metr\u00f3w.<\/p>\n

Tylko rok by\u0142o K\u0142odzko stacj\u0105 ko\u0144cow\u0105, bowiem ju\u017c 5 wrze\u015bnia 1875 roku uruchomiono odcinek z K\u0142odzka do Mi\u0119dzylesia, za\u015b 15 pa\u017adziernika oddano do u\u017cytku 6 kilometrowy fragment szlaku \u0142\u0105cz\u0105cy Mi\u0119dzylesie z le\u017c\u0105cym na terenie \u00f3wczesnej Austrii Lichkovem. Podobnie jak na odcinku z K\u0142odzka do Barda, r\u00f3wnie\u017c na biegn\u0105cym na po\u0142udnie szlaku do Mi\u0119dzylesia wydr\u0105\u017cono tunel – ma on d\u0142ugo\u015b\u0107 360 metr\u00f3w i znajduje si\u0119 mi\u0119dzy stacjami Bystrzyca K\u0142odzka Przedmie\u015bcie i D\u0142ugopole Zdr\u00f3j.<\/p>\n

W\u0119z\u0142em kolejowym sta\u0142o si\u0119 K\u0142odzko w roku 1879. Wtedy to oddano do eksploatacji 24 kilometrow\u0105 lini\u0119 do Nowej Rudy stanowi\u0105c\u0105 fragment szlaku z K\u0142odzka do Wa\u0142brzycha. Lini\u0119 K\u0142odzko – Wa\u0142brzych wchodz\u0105c\u0105 w sk\u0142ad tzw. \u015al\u0105skiej Kolei G\u00f3rskiej budowano r\u00f3wnocze\u015bnie z p\u00f3\u0142nocy i po\u0142udnia, za punkt spotkania obu nitek tor\u00f3w wybrano Now\u0105 Rud\u0119. Budowniczowie znacznie \u0142atwiejszego technicznie odcinka po\u0142udniowego z K\u0142odzka do Nowej Rudy dotarli 15.10.1879 r., wa\u0142brzyszanie rok d\u0142u\u017cej musieli czeka\u0107 na bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenie kolejowe z K\u0142odzkiem. Trudniejszy technicznie, bo wymagaj\u0105cy przebicia a\u017c 3 tuneli i wzniesienia wielu most\u00f3w i wiadukt\u00f3w odcinek Wa\u0142brzych – Nowa Ruda oddano do u\u017cytku dopiero 15.10 1880 roku. Jest to bez w\u0105tpienia najtrudniejsza technicznie i naj\u015bmielej poprowadzona linia g\u0142\u00f3wna w Sudetach [3]<\/a>.<\/p>\n

Oczywist\u0105 konsekwencj\u0105 doprowadzenia do K\u0142odzka dw\u00f3ch linii g\u0142\u00f3wnych by\u0142 zwi\u0119kszony nap\u0142yw turyst\u00f3w i kuracjuszy. Potrzeb\u0105 chwili sta\u0142o si\u0119 teraz wybudowanie po\u0142\u0105cze\u0144 lokalnych, umo\u017cliwiaj\u0105cych sprawny transport go\u015bci w najatrakcyjniejsze zak\u0105tki regionu. Szans\u0105 dla licznych zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych, a zw\u0142aszcza kamienio\u0142om\u00f3w, hut szk\u0142a i tartak\u00f3w by\u0142o uzyskanie dost\u0119pu do szybkiego i niezawodnego \u015brodka transportu. Pierwsz\u0105 lini\u0105 lokaln\u0105 na Ziemi K\u0142odzkiej by\u0142 odcinek K\u0142odzko – Polanica Zdr\u00f3j – Szczytna \u015al\u0105ska stanowi\u0105cy 18-kilometrowy fragment przysz\u0142ej linii do Kudowy Zdroju. Budowa linii do Szczytnej trwa\u0142a cztery lata (1886-1890), do Kudowy przed\u0142u\u017cono j\u0105 dopiero w 1905 roku [4]<\/a>. Logicznym uzupe\u0142nieniem sieci kolejowych Ziemi K\u0142odzkiej by\u0142o poprowadzenie nitki tor\u00f3w Dolin\u0105 Bia\u0142ej L\u0105deckiej przez L\u0105dek Zdr\u00f3j do Stronia \u015al\u0105skiego.<\/p>\n

Kolej Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej (Krosnowice K\u0142odzkie – Stronie \u015al\u0105skie)<\/strong><\/p>\n

Wybudowanie linii do Stronia wi\u0105za\u0142o si\u0119 z potrzeb\u0105 utworzenia na szlaku K\u0142odzko – Mi\u0119dzylesie – Lichkow nowego w\u0119z\u0142a. Za najw\u0142a\u015bciwszy punkt odga\u0142\u0119zienia Kolei Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej od szlaku do Mi\u0119dzylesia uznano wie\u015b Krosnowice. Na jej p\u00f3\u0142nocno-wschodnim skraju, tu\u017c za stalowym mostem na Bia\u0142ej L\u0105deckiej powsta\u0142a stacja – niewielki budynek dworca wzniesiono centralnie w rozwidleniu tor\u00f3w. Budowa 24-kilometrowej linii z Krosnowic K\u0142odzkich do Stronia \u015al\u0105skiego nie przysporzy\u0142a budowniczym wi\u0119kszych trudno\u015bci natury technicznej, jest to bowiem jedyna linia w okolicach K\u0142odzka, na kt\u00f3rej nie by\u0142o potrzeby przebicia tunelu, za\u015b jedyny wi\u0119kszy most mierzy co prawda 48,5 metra d\u0142ugo\u015bci, ale za to jego wysoko\u015b\u0107 nad lustro wody nieznacznie przekracza 3 metry. Lini\u0119 wytrasowano tak, i\u017c pomi\u0119dzy Krosnowicami i Trzebieszowicami ma ona charakter linii nizinnej praktycznie pozbawionej ostrych \u0142uk\u00f3w i trudnych do pokonania pochyle\u0144. Nitk\u0119 tor\u00f3w u\u0142o\u017cono na lewym brzegu Bia\u0142ej L\u0105deckiej w pewnym oddaleniu od osad ludzkich. Oszcz\u0119dzi\u0142o to inwestorom wznoszenia licznych i bardzo kosztownych przepraw mostowych, nie by\u0142o te\u017c problem\u00f3w z przeprowadzaniem tor\u00f3w przez tereny zamieszkane. Linia raz tylko przekracza Bia\u0142\u0105 L\u0105deck\u0105 wspomnianym stalowym mostem – wzniesiono go 2 kilometry przed stacj\u0105 ko\u0144cow\u0105 w Stroniu i jest to jedyny powa\u017cny obiekt in\u017cynieryjny na tym szlaku. Pozosta\u0142e, to kr\u00f3tkie kamienne przepusty i kilka obiekt\u00f3w ziemnych. Wszystkie powsta\u0142y wraz z budow\u0105 linii sto lat temu i s\u0105 u\u017cytkowane do dnia dzisiejszego.<\/p>\n

Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 Kolei Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej by\u0142a i jest nadal architektura zabudowa\u0144 stacyjnych, na wszystkich stacjach i przystankach wzniesiono malownicze i bardzo urokliwe obiekty s\u0142u\u017c\u0105ce wygodzie podr\u00f3\u017cnych i pracownik\u00f3w kolei.<\/p>\n

Wszystkie budynki z wyj\u0105tkiem dworca w L\u0105dku Zdroju posiada\u0142y konstrukcj\u0119 ryglow\u0105. Obiekty w \u017bela\u017anie, O\u0142drzychowicach K\u0142odzkich i Trzebieszowicach by\u0142y praktycznie identyczne, ich wygl\u0105d zewn\u0119trzny i rozplanowanie wn\u0119trz niczym si\u0119 nie r\u00f3\u017cni\u0142y. Ko\u0144cowa stacja w Stroniu \u015al\u0105skim otrzyma\u0142a te\u017c bardzo podobny, cho\u0107 znacznie wi\u0119kszy budynek. Wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0105 wszystkich wymienionych stacyjek by\u0142a wkomponowana w bry\u0142\u0119 budynku urokliwa weranda oddzielona od peronu drewnian\u0105 balustrad\u0105.<\/p>\n

Centraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 budynk\u00f3w zajmowa\u0142 hall, po kt\u00f3rego lewej stronie, patrz\u0105c od strony wsi, znajdowa\u0142a si\u0119 kasa biletowa, po prawej za\u015b – poczekalnia i bufet. Okna poczekalni wychodzi\u0142y na werand\u0119, przez kt\u00f3r\u0105 r\u00f3wnie\u017c wiod\u0142o wej\u015bcie na peron. Lew\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 budynku przeznaczono na pomieszczenia s\u0142u\u017cbowe dla kolejarzy. Wszystkie omawiane budynki wzniesiono w czasie budowy linii kolejowej.<\/p>\n

Nieco p\u00f3\u017aniej, w roku 1912 powsta\u0142 najokazalszy zesp\u00f3\u0142 budynk\u00f3w na Kolei Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej – dworzec w L\u0105dku Zdroju. W sk\u0142ad zabudowa\u0144 stacyjnych wchodzi\u0142 pi\u0119trowy budynek dworca z okaza\u0142\u0105 wiat\u0105 peronow\u0105, magazyn oraz wolno stoj\u0105ce szalety.<\/p>\n

Koncepcja rozplanowania wn\u0119trza budynku dworcowego jest bardzo podobna do rozwi\u0105za\u0144 zastosowanych na pozosta\u0142ych stacjach. Okaza\u0142y, stosowny do rangi i aspiracji kurortu hali mie\u015bci\u0142 kasy biletow\u0105 i baga\u017cow\u0105. Du\u017ca poczekalnia i restauracja dworcowa s\u0142u\u017cy\u0142y wygodzie podr\u00f3\u017cnych. Na szeroki brukowany peron przykryty drewnian\u0105 wiat\u0105, kt\u00f3rego nie powstydzi\u0142oby si\u0119 znacznie wi\u0119ksze miasto, mo\u017cna by\u0142o wej\u015b\u0107 bezpo\u015brednio z hallu lub poczekalni. Analogicznie jak na pozosta\u0142ych stacjach lew\u0105, patrz\u0105c od strony miasta, cze\u015b\u0107 dworca za kasami biletowymi przeznaczono dla dy\u017curnego ruchu i pracownik\u00f3w obs\u0142ugi. W budynku dworcowym mie\u015bci\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c schronisko m\u0142odzie\u017cowe dla ch\u0142opc\u00f3w [5]<\/a>, Dla wygody kuracjuszy i letnik\u00f3w zmierzaj\u0105cych do l\u0105deckiego zdroju wzniesiono r\u00f3wnie\u017c skromn\u0105 wiat\u0119 na przystanku L\u0105dek – St\u00f3jk\u00f3w.<\/p>\n

Na stacji ko\u0144cowej w Stroniu \u015al\u0105skim oraz w Trzebieszowicach po\u0142o\u017conych w po\u0142owie szlaku wzniesiono drewniano-murowane wie\u017ce ci\u015bnie\u0144 s\u0142u\u017c\u0105ce do wodowania parowoz\u00f3w.<\/p>\n

Nat\u0119\u017cenie ruchu na szlaku Krosnowice – Stronie \u015al\u0105skie w por\u00f3wnaniu do dnia dzisiejszego by\u0142o bardzo du\u017ce. W latach trzydziestych w ci\u0105gu doby tras\u0119 Kolei Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej pokonywa\u0142o 8-10 par poci\u0105g\u00f3w pasa\u017cerskich. Poci\u0105gi kursowa\u0142y w relacji: K\u0142odzko – Stronie \u015al\u0105skie, wyj\u0105tkiem by\u0142 poci\u0105g z K\u0142odzka do O\u0142drzychowic K\u0142odzkich, dowo\u017c\u0105cy robotnik\u00f3w do tutejszych zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych [6]<\/a>.<\/p>\n

Ruch pasa\u017cerski pomi\u0119dzy K\u0142odzkiem i Stroniem o\u017cywa\u0142 po godzinie 5 rano – wtedy to opuszcza\u0142 K\u0142odzko poci\u0105g wioz\u0105cy robotnik\u00f3w do O\u0142drzychowic. Kilka minut po godzinie 6 rozpoczyna\u0142 bieg poci\u0105g relacji: Stronie – K\u0142odzko, a oko\u0142o godziny 7 wyrusza\u0142 w kierunku przeciwnym poci\u0105g z K\u0142odzka.<\/p>\n

W latach trzydziestych pokonanie 30-kilometrowej trasy zajmowa\u0142o “pod g\u00f3r\u0119” do Stronia 55 minut, za\u015b powr\u00f3t “z g\u00f3rki” do K\u0142odzka trwa\u0142 przeci\u0119tnie minut 50. Po 60 latach PKP uzyskuje odpowiednio czasy: 63 i 58 minut. Pr\u00f3cz poci\u0105g\u00f3w osobowych na szlak wyrusza\u0142 te\u017c jeden poci\u0105g pospieszny, kt\u00f3ry na przejazd z K\u0142odzka do L\u0105dka potrzebowa\u0142 zaledwie 33 minut, a po kolejnych 10 minutach dociera\u0142 do Stronia.<\/p>\n

Prowadzenie tak intensywnego ruchu na jednotorowej linii, a trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce pr\u00f3cz osobowych kursowa\u0142y te\u017c poci\u0105gi towarowe, by\u0142oby niemo\u017cliwe bez wybudowania dodatkowych tor\u00f3w umo\u017cliwiaj\u0105cych bezkolizyjne mijanie si\u0119 poci\u0105g\u00f3w jad\u0105cych w przeciwnych kierunkach. Na wi\u0119kszo\u015bci stacji u\u0142o\u017cono wiec drugie tory i wybudowano dodatkowe perony, umo\u017cliwiaj\u0105ce r\u00f3wnoczesne odprawianie poci\u0105g\u00f3w w kierunku do Stronia i K\u0142odzka. Pr\u00f3cz mijanek u\u0142o\u017cono te\u017c tory boczne przeznaczone do obs\u0142ugi poci\u0105g\u00f3w towarowych. Tylko stacji w Radochowie i L\u0105dku St\u00f3jkowie nie wyposa\u017cono w dodatkowe tory. Najbardziej rozbudowany uk\u0142ad torowisk powsta\u0142 w Stroniu \u015al\u0105skim, gdy\u017c specyfika stacji ko\u0144cowej wymaga\u0142a u\u0142o\u017cenia tor\u00f3w w spos\u00f3b umo\u017cliwiaj\u0105cy zmian\u0119 czo\u0142a poci\u0105gu i zwi\u0105zanych z ni\u0105 manewr\u00f3w lokomotywy. Dobrze rozwini\u0119ty przemys\u0142 zlokalizowany w Stroniu i jego okolicach, a zw\u0142aszcza huta kryszta\u0142\u00f3w i kamienio\u0142omy korzysta\u0142y z transportu szynowego, rozbudowano wi\u0119c uk\u0142ad tor\u00f3w bocznych, przy kt\u00f3rych zainstalowano urz\u0105dzenia u\u0142atwiaj\u0105ce prac\u0119 przy za- i wy\u0142adunku wagon\u00f3w.<\/p>\n

Kolej Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej obs\u0142ugiwana by\u0142a przez blisko 90 lat wy\u0142\u0105cznie trakcj\u0105 parow\u0105. Pasa\u017cerowie podr\u00f3\u017cowali w wagonach drugiej i trzeciej klasy, a dopiero po roku 1959, w kt\u00f3rym na kolejach europejskich zlikwidowano klas\u0119 3 przemianowuj\u0105c j\u0105 na 2, pojawi\u0142y si\u0119 wagony klasy pierwszej, powsta\u0142e z niedawnych \u201edw\u00f3jek\u201d.<\/p>\n

Poprowadzenie linii z Krosnowic do Stronia mia\u0142o kapitalne znaczenie dla rozwoju regionu: wzr\u00f3s\u0142 znacznie ruch turystyczny, zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 nowe hotele i pensjonaty [7]<\/a>. Statystyki podaj\u0105, \u017ce L\u0105dek-Zdr\u00f3j w roku 1871, a wi\u0119c jeszcze przed doprowadzeniem kolei do K\u0142odzka, odwiedzi\u0142o 4960 turyst\u00f3w i kuracjuszy, a w roku 1904 w mie\u015bcie bawi\u0142o ju\u017c 7328, za\u015b w 1911 – 13499 os\u00f3b. Podobnie by\u0142o w innych miejscowo\u015bciach regionu. Kolei \u017celaznej sw\u00f3j dynamiczny rozw\u00f3j zawdzi\u0119cza te\u017c Stronie \u015al\u0105skie, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 popularnym i znanym punktem wypadowym w Masyw \u015anie\u017cnika i G\u00f3ry Bialskie, a tak\u017ce modnym letniskiem. Po wybudowaniu stacji kolejowej przeniesiono r\u00f3wnie\u017c do Stronia siedzib\u0119 gminy z Boles\u0142awowa. Rozwin\u0105\u0142 si\u0119 te\u017c przemys\u0142, stro\u0144ska huta kryszta\u0142\u00f3w w roku 1890 zatrudnia\u0142a 300 pracownik\u00f3w, a ju\u017c na pocz\u0105tku XX wieku a\u017c 500 os\u00f3b.<\/p>\n

Region zacz\u0119li odwiedza\u0107 mieszka\u0144cy nawet bardzo odleg\u0142ych miast, dla ich wygody w sezonie sprzedawano zni\u017ckowe bilety kolejowe na jazd\u0119 do L\u0105dka i z powrotem. Bilety wa\u017cne by\u0142y przez okres 6 tygodni. Za darmo mo\u017cna by\u0142o przewozi\u0107 do 25 kg baga\u017cu. Sprzedawano te\u017c specjalne bilety na poci\u0105g do L\u0105dka oraz przyleg\u0142e trasy omnibus\u00f3w konnych. Bezpo\u015brednie bilety do L\u0105dka i z powrotem mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 m.in. w Berlinie, Katowicach, Poznaniu, Stargardzie i oczywi\u015bcie we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku XX wieku pojawi\u0142 si\u0119 ciekawy projekt przed\u0142u\u017cenia Kolei Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej ze Stronia do Boles\u0142awowa. W roku 1909 w kr\u00f3lewskiej Dyrekcji Kolejowej we Wroc\u0142awiu opracowano plan przed\u0142u\u017cenia dotychczasowej linii: planowano wybudowa\u0107 dwie nowe stacje w Starej Morawie i Boles\u0142awowie. Nowy odcinek, o d\u0142ugo\u015bci ponad 6 km, po opuszczeniu stacji w Stroniu \u015al\u0105skim przecina\u0107 mia\u0142 Bia\u0142\u0105 L\u0105deck\u0105 i do Boles\u0142awowa zmierza\u0142 wzd\u0142u\u017c rzeki Morawy. Stacja ko\u0144cowa mia\u0142a znajdowa\u0107 si\u0119 na wysoko\u015bci 573 m n.p.m.. Realizacja projektu stwarza\u0142a szans\u0119 na rozw\u00f3j Boles\u0142awowa, kt\u00f3ry straci\u0142 na znaczeniu po doprowadzeniu kolei tylko do Stronia. Niestety brak \u015brodk\u00f3w finansowych pokrzy\u017cowa\u0142 realizacj\u0119 tych plan\u00f3w.<\/p>\n

W okresie powojennym nast\u0119powa\u0142 powolny upadek \u015bwietno\u015bci Kolei Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej. Brak \u015brodk\u00f3w na utrzymanie infrastruktury przyczyni\u0142 si\u0119 do popadni\u0119cia w ruin\u0119 zabudowa\u0144 stacyjnych. Z chwil\u0105 likwidacji w roku 1994 etatu dy\u017curnego ruchu na stacji w\u0119z\u0142owej w Krosnowicach zacz\u0119\u0142a podupada\u0107 ta malownicza stacyjka, a jeszcze nie tak dawno jej obs\u0142uga wygrywa\u0142a konkursy na najlepiej utrzyman\u0105, stacj\u0119 organizowane przez Dolno\u015bl\u0105sk\u0105 Dyrekcj\u0119 Okr\u0119gow\u0105 Kolei Pa\u0144stwowych. W trakcie przebudowy i elektryfikacji linii z K\u0142odzka do Mi\u0119dzylesia zdemontowano jeden z tor\u00f3w na krosnowickiej stacji. Mijanki zlikwidowano te\u017c na stacjach w \u017bela\u017anie, O\u0142drzychowicach K\u0142odzkich i Trzebieszowicach. Budynek stacji w \u017bela\u017anie opuszczony, bez obs\u0142ugi popad\u0142 w kompletn\u0105 ruin\u0119, w O\u0142drzychowicach K\u0142odzkich dzia\u0142a jeszcze kasa biletowa, budynek wymaga jednak natychmiastowego remontu. Na stacji w Trzebieszowicach zdemontowano drewnian\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wie\u017cy ci\u015bnie\u0144, a w 1996 roku doszcz\u0119tnie sp\u0142on\u0105\u0142 budynek stacyjny. W latach siedemdziesi\u0105tych rozebrano stylowe zabudowania stacyjne w Radochowie, dzi\u015b tylko wtajemniczeni wiedz\u0105, \u017ce to przystanek kolejowy, poniewa\u017c na zaro\u015bni\u0119tym peronie nie ma nawet tablicy z nazw\u0105 miejscowo\u015bci. W najlepszym stanie zachowa\u0142y si\u0119 zabudowania stacji w L\u0105dku, niestety ju\u017c ma\u0142o kto pami\u0119ta, \u017ce dzia\u0142a\u0142 tam kiedy\u015b bufet dworcowy [8]<\/a>. Na przystanku w L\u0105dku St\u00f3jkowie odmalowano wiat\u0119 peronow\u0105, lecz tu te\u017c brak tablicy z nazw\u0105 miejscowo\u015bci. Stacja w Stroniu r\u00f3wnie\u017c wymaga natychmiastowego remontu (funkcjonuje tu wci\u0105\u017c kasa biletowa, dawny bufet dworcowy zamkni\u0119to na prze\u0142omie 1969 i 70 roku).<\/p>\n

Dzi\u015b na trasie Kolei Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej kursuj\u0105 cztery pary poci\u0105g\u00f3w, w tym jeden sk\u0142ad dalekobie\u017cny do Mys\u0142owic. Prowadzony jest te\u017c ruch towarowy do Stronia \u015al\u0105skiego oraz do kopalni dolomitycznych wapieni krystalicznych w Romanowie, kt\u00f3ra posiada w\u0142asn\u0105 bocznic\u0119 pomi\u0119dzy stacjami O\u0142drzychowice K\u0142odzkie i Trzebieszowice. Ze szlaku znik\u0142y ju\u017c sympatyczne parowozy tendrzaki TKt 48 zwane przez kolejarzy osio\u0142kami, zast\u0105piono je z braku autobus\u00f3w szynowych ci\u0119\u017ckimi i bardzo nieekonomicznymi maszynami spalinowymi o oznaczeniach kolejowych ST43, SP42, SP45, SU45 i SP32.<\/p>\n

Ma\u0142a ilo\u015b\u0107 pasa\u017cer\u00f3w oraz brak odpowiedniego taboru przyczyni\u0142y si\u0119 do spadku rentowno\u015bci linii. Sk\u0142oni\u0142o to PKP do podj\u0119cia decyzji o wstrzymaniu ruchu, a 31 grudnia 1994 r. mia\u0142 by\u0107 ostatnim dniem funkcjonowania Kolei Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej. Na skutek protest\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci lokalnych decyzje o wstrzymaniu ruchu zawieszono, jednak w rozk\u0142adach jazdy pozosta\u0142 z\u0142owr\u00f3\u017cbny zapis: “Na odcinku K\u0142odzko G\u0142. – Stronie \u015al\u0105skie kursowanie poci\u0105g\u00f3w mo\u017ce by\u0107 zawieszone po uprzednim og\u0142oszeniu”. Miejmy nadzieje, \u017ce do tego nie dojdzie, wszak zagospodarowanie turystyczne Masywu \u015anie\u017cnika i G\u00f3r Bialskich bez dzia\u0142ania Kolei Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej wydaje si\u0119 nieporozumieniem.<\/p>\n

Niech wiec rze\u015bka stulatka wozi turyst\u00f3w i kuracjuszy nowoczesnymi i ekonomicznymi autobusami szynowymi, za\u015b co jaki\u015b czas… poczciwy sapi\u0105cy parow\u00f3z prowadz\u0105c poci\u0105g retro zagwi\u017cd\u017ce dziarsko pokonuj\u0105c p\u0119tl\u0119 radochowsk\u0105, s\u0142ynn\u0105 z potr\u00f3jnego echa odbijaj\u0105cego sygna\u0142 gwizdawki parowozu od grzbietu G\u00f3r Z\u0142otych.<\/p>\n

LITERATURA:<\/p>\n

[1] Amtlicher Taschenfahrplan, Reichsbahndirektion Breslau und Oppeln, Breslau 1929; 1933\/34; 1937\/38; 1939.
\n[2] Hohenskizze bis Wilhelmsthal. Kreis Glatz, K\u00f6nigl. Eisenbahndirektion Breslau 1909.
\n[3] Jerczy\u0144ski M., Koziarski S.: 150 lat kolei na \u015al\u0105sku i w Opolu, Opole Wroc\u0142aw 1992.
\n[4] Ko\u015bcik J.: Urbanizacja przy torach, \u015al\u0105ski Labirynt Krajoznawczy nr 4, Wroc\u0142aw 1992, s.69-77.
\n[5] Kumor L.: Z parowozem do Stronia \u015al\u0105skiego, Ziemia K\u0142odzka maj 1996 nr 72.
\n[6] Martynowski W.: Komunikacja w Masywie \u015anie\u017cnika – Dawniej, Ziemia K\u0142odzka, lipiec\/sierpie\u0144 1995 nr 62\/63.
\n[7] Patschowsky W.: F\u00fchrer durch Bad Landeck und Umgebung, Schweidnitz 1904(?) s.11.
\n[8] Rejonowy Rozk\u0142ad Jazdy Poci\u0105g\u00f3w Wroc\u0142aw, wa\u017cny 2.06.1996-31.05.1997, Krak\u00f3w 1996.
\n[9] Scheer A.: Sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat kolei w \u015awidnicy na tle kolei \u015bl\u0105skich, Rocznik \u015awidnicki 1994, \u015awidnica 1994.
\n[10] S\u0142ownik Geografii Turystycznej Sudet\u00f3w [red. M. Staffa], t.15, Kotlina K\u0142odzka i R\u00f3w G\u00f3rnej Nysy, Wroc\u0142aw 1994.
\n[11] S\u0142ownik Geografii Turystycznej Sudet\u00f3w [red. M. Staffa] t.17, G\u00f3ry Z\u0142ote, Wroc\u0142aw 1993.<\/p>\n

Tekst zawiera\u0142 liczne zdj\u0119cia, jednak tak s\u0142abej jako\u015bci, \u017ce nie zdecydowa\u0142em si\u0119 ich tutaj do\u0142\u0105cza\u0107. Mo\u017cna je zobaczy\u0107 pod linkiem \u017ar\u00f3d\u0142owym.
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: Pielgrzymy 1997 (https:\/\/skpswroclaw.files.wordpress.com\/2017\/11\/biblioteka107.pdf<\/a>)
\n\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: zasoby w\u0142asne<\/p>\n

[1]<\/span><\/a> Linia znana by\u0142a pod nazwami: Bielethalbahn [7], a tak\u017ce Landecker Biele Bahn [6].<\/span>
\n[2]<\/a> Linie Wroc\u0142aw – Mi\u0119dzylesie wybudowa\u0142o b\u0119d\u0105ce pod zarz\u0105dem pa\u0144stwa pruskiego Towarzystwo Kolei G\u00f3rno\u015bl\u0105skiej.<\/span>
\n[3]<\/a> Pomi\u0119dzy stacjami Wa\u0142brzych G\u0142\u00f3wny – Jedlina G\u00f3rna przebi\u0142o najd\u0142u\u017cszy tunel na \u015al\u0105sku mierz\u0105cy 1601m d\u0142ugo\u015bci.<\/span>
\n[4]<\/a> W roku 1902 wybudowano odcinek Szczytna \u015al\u0105ska – Duszniki Zdr\u00f3j, w roku 1906 kolej z Kudowy dotarta do stacji S\u0142one, histori\u0119 rozbudowy linii zamyka planowane od wielu lat, a wzniesione tylko na potrzeby ewakuacji wojsk niemieckich po\u0142\u0105czenie S\u0142one – N\u00e1chod-B\u011bloves oddane do u\u017cytku w marcu 1945 roku (\u0142\u0105cznic\u0119 rozebrano ju\u017c w roku 1948).<\/span>
\n[5]<\/a> Schronisko dla dziewcz\u0105t mie\u015bci\u0142o si\u0119 w cz\u0119\u015bci zdrojowej L\u0105dka.<\/span>
\n[6]<\/a> W O\u0142drzychowicach K\u0142odzkich w XIX w. dzia\u0142a\u0142 jeden z najwi\u0119kszych zak\u0142ad\u00f3w w\u0142\u00f3kienniczych w Prusach, w roku 1849 zatrudnia\u0142 800 robotnik\u00f3w. Pr\u00f3cz tego funkcjonowa\u0142y: browar, gorzelnia, cegielnie, kamienio\u0142omy i wapienniki.<\/span>
\n[7]<\/a> Wygodzie podr\u00f3\u017cnych odwiedzaj\u0105cych L\u0105dek Zdr\u00f3j s\u0142u\u017cy\u0142 hotel wybudowany tu\u017c obok dworca kolejowego. Mie\u015bci\u0142 si\u0119 on w zachowanym do dnia dzisiejszego budynku przy ulicy Kolejowej nr 1.<\/span>
\n[8]<\/a> Pocz\u0105tkowo restauracja mie\u015bci\u0142a si\u0119 w drewnianej przybud\u00f3wce przylegaj\u0105cej do budynku dworcowego od strony zachodniej. W lalach powojennych bufet funkcjonowa\u0142 w budynku g\u0142\u00f3wnym.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Janusz Ku\u0107min Kolej \u017celazna w Sudetach Sto lat Kolei Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej W roku 1997 przypada setna rocznica uruchomienia linii kolejowej z Krosnowic do Stronia \u015al\u0105skiego zwanej Kolej\u0105 Doliny Bia\u0142ej L\u0105deckiej. Otwarto j\u0105 oficjalnie 14 listopada 1897 roku [1]. By\u0142a ona odga\u0142\u0119zieniem linii g\u0142\u00f3wnej z Wroc\u0142awia przez K\u0142odzko do Mi\u0119dzylesia i Lichkova w Czechach. Po\u0142\u0105czenie kolejowe K\u0142odzka z Wroc\u0142awiem, b\u0119d\u0105ce pierwszym szlakiem \u017celaznym na Ziemi K\u0142odzkiej, uruchomiono w roku 1874, dok\u0142adnie 21 wrze\u015bnia oddano do u\u017cytku malowniczo poprowadzon\u0105 Prze\u0142omem Bardzkim…<\/p>\n

Read More Read More<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":940,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[23],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/941"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=941"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":944,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/941\/revisions\/944"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/940"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.przyladekhistorii.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}